Święto Tihar w Nepalu

pią, 24 paź 2003, 13:19:29

Autor: Małgorzata Madej

Wczoraj, 23. października, w Królestwie Nepalu rozpoczęto świętowanie Tihar - pięciodniowego festiwalu na cześć bogini Lakszmi i boga Yamy. Rodzinna atmosfera tego święta, olejne lampki rozświetlające wszystkie okna, flagi dekorujące ulice, tłumy ludzi kupujących prezenty - wszystko to kojarzy się zachodnim turystom ze świętami Bożego Narodzenia.

Podczas Tihar składa się oznaki czci także członkom rodziny i zwierzętom. Pierwszy dzień nosi nazwę Kaag Tihar - Dzień Kruka. Rankiem, zanim domownicy zasiądą do śniadania, przed domem wykłada się na wielkich liściach posiłek dla kruków, posłańców Yamy, boga śmierci i świata podziemnego; ofiarę składa się w nadziei, że przez następny rok posłańcy śmierci będą łaskawie omijać tak przyjazny im dom.

Następny dzień to Kukur Tihar - Dzień Psa. Wczesnym rankiem rodzina składa ofiary bogu Yamie, a następnie skupia całą swoją uwagę na jego odźwiernym, którego reprezentuje w tym przypadku domowy pies. Nepalczycy proszą go, by pilnował domu tak wiernie, jak pilnuje wejścia do podziemnego świata, i aby odpędzał od domu nieszczęście. Po niezbyt przyjemnych zabiegach - pomalowaniu na czerwono pazurów, namalowaniu na czole "tika", rytualnej cynobrowej kropki oznaczającej błogosławieństwo, i zawieszeniu kwietnej girlandy na szyi - zwierzę dostaje górę przysmaków. Rodzina zasiada do śniadania dopiero wówczas, kiedy syty i szczęśliwy pies zapada w drzemkę na słońcu.

Trzeci dzień - Lakshmi Puja - jest kulminacją święta Tihar. Tego dnia Lakszmi, bogini szczęścia, urody i bogactwa, z uderzeniem północy wyrusza w świat na grzbiecie sowy, by sprawdzić, czy oddaje się jej odpowiednią cześć. Wczesnym rankiem składa się ofiary domowym krowom, świętym zwierzętom hinduizmu i jednocześnie symbolom obfitości - maluje im się "tikę" na czole, zawiesza na szyi kwietne girlandy i karmi przysmakami. Przed wysprzątanym domem (bogini Lakszmi lubi czystość i porządek) zapala się olejną lampkę i robi przejście dla bogini do odświętnie przybranego pokoju, w którym trzymane są rodzinne kosztowności i specjalna skarbonka - na niej ustawia się wizerunek Lakszmi, którą zaprasza się do domu, by pobłogosławiła domowników, sprzęty domowe i skarbonkę. W każdym nepalskim domu taka skarbonka, do której wrzuca się pieniądze co roku w święto Tihar, przechodzi z pokolenia na pokolenie; pieniędzy tych użyć można tylko w wyjątkowej potrzebie. Wieczorem wszystkie drzwi i okna są oświetlone oliwnymi lampkami (ostatnio także i elektrycznymi); po oddaniu czci Lakszmi rodziny zasiadają do gier hazardowych - Tihar jest jednym z niewielu świąt, podczas których wolno to robić, i Nepalczycy korzystają z tego skwapliwie. Grupy dziewczynek chodzą od domu do domu, śpiewając pieśni na cześć bogini; domownicy zapraszają je, ugaszczają i dają prezenty.

Świętowanie czwartego dnia różni się w zależności, do jakiej tradycji kulturowej należy dana rodzina. Większość Nepalczyków obchodzi tego dnia Guru Tihar - Dzień Wołu, kiedy oddaje się cześć domowym zwierzętom pociągowym (które, podobnie jak przedtem krowa i pies, otrzymują należne sobie girlandy, "tikę" i przysmaki). Czciciele Kryszny obchodzą Gobhardan Puja na cześć Kryszny, który podniósł wzgórze Gobhardan i uratował wiele istnień przed potopem. Natomiast Newarowie - mieszkańcy Doliny Kathmandu - obchodzą Mha Puja; jest to radosny zwyczaj składania czci sobie samemu, swojej wewnętrznej boskiej istocie, i łączy się z rozpoczęciem newarskiego Nowego Roku. Siedzący w kole członkowie rodziny, poczynając od ojca, obdarowują każdego po kolei kwiatami, wodą, zapalonymi lampkami ofiarnymi i jedzeniem, a następnie zasiadają do uroczystego posiłku.

Piąty i ostatni dzień Tihar jest nazywany Bhai Tika - Błogosławieństwem Brata. Tego dnia siostry błogosławią swoich braci, wykonując rytuał ochraniający ich przed złymi duchami, ofiarowując im wodę, kwiaty, ryż i kadzidło, a następnie malując im na czole "tikę". Bracia i siostry w każdej rodzinie powinni zgromadzić się razem tego dnia, ponieważ zdrowie i pomyślność brata w przyszłym roku zależy od błogosławieństwa jego siostry. On sam ofiarowuje jej prezenty i odnawia swoją przysięgę braterską, w której obiecuje bronić jej honoru.

Festiwal Tihar jest najradośniejszym nepalskim świętem - świętem odnawiania rodzinnych więzów, obchodzonym przy wypełnionych po zbiorach ryżu spichlerzach, z nadzieją na dalszą opiekę dobrej bogini Lakszmi i innych mieszkańców hinduistycznego uniwersum.

Komentarze (0)


Kosciol.pl
http://www.kosciol.pl/article.php/20031024131928224