Ekumenizm, Chrześcijaństwo, Religia - Ekumeniczny Serwis Informacyjny

Kyrie eleison

Pan Przemysław Gola w swoim ostatnim artykule powoływał się na aklamację "Panie zmiłuj się nad nami", którą usłyszał w kościele katolickim. W prawosławnym też by ją usłyszał, wyrażoną słowami "Hospodi pomyłuj". Zaglądając do ewangelickiego zbioru pieśni religijnych "Chwalmy Pana" (Wydawnictwo Głos Życia, Katowice) znajdziemy również "Kyrie eleison".  Przyjrzyjmy się temu zawołaniu, które tak naprawdę kiedyś nie było ani chrześcijańskie ani nawet religijne.

Aklamacja "Panie zmiłuj się nad nami"  wyśpiewywana jest przez całą wspólnotę wiernych uczestniczącą w Liturgii Św.  Ma ona dwojaki sens i dwa wymiary. Pierwszy to podziw dla Wielkiego Planu Zbawienia i Misterium Bożej Obecności. Drugi wymiar to wyartykułowanie świadomości ludzkiej ułomności, grzechu i małości w obliczu Pana. Z jednej strony prosimy "Panie zbaw nas, boś wielki", z drugiej błagamy "Panie zbaw nas, bośmy tacy jacy jesteśmy".

Korzenie tego śpiewu nie są wcale chrześcijańskie, nawet nie żydowskie. Okrzyk "Kyrie eleison" (kurie elehson)  to zawołanie, którym starożytni czciciele słońca zwracali się do niego  w modlitwie o brzasku. Wraz z przenikaniem do Rzymu zwyczajów wschodnich zawołanie to przypisane  było do trymfalnych wejść wojska rzymskiego po zwycięskich wojskach. Tak lud rzymski pozdrawiał  zwycięskich wodzów wprowadzających do Wiecznego Miasta swoje wojska. Potem stopniowo okrzyk podziwu i uwielbienia odnosił się tylko do cesarza, szczególnie po jego intronizacji. Znaczenie tego okrzyku było "niech żyje cesarz, chwała cezarowi".  Był jednocześnie aktem podziwu ale i poddaństwa, afirmacją potęgi cezara i prośbą o cesarską opiekę nad ludem. Rzymski cesarz coraz bardziejm postrzegany był nie tyle jako zwycięski wódz czy władcą absolutnym ale  i bogiem-słońcem i najwyższym kapłanem (pontifex maximus).

Taką rzeczywistość zastało w Rzymie chrześcijaństwo wyrosłe z hebrajskich korzeni. Żydzi znali wezwanie do miłosierdzia Boskiego. Psalmista woła:  Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną, u Ciebie chronię swe życie: chronię się pod cień Twoich skrzydeł, aż przejdzie klęska.
(Ks. Psalmów 57:2)

Zmiłuj się nade mną, bo nieustannie wołam do Ciebie.
(Ks. Psalmów 86:3)

Z całego serca dbam o przychylność Twojego oblicza, zmiłuj się nade mną według swej obietnicy!

(Ks. Psalmów 119:58)

Zmiłuj się nad nami, Panie, zmiłuj się nad nami, bo wzgardą jesteśmy nasyceni.
(Ks. Psalmów 123:3)

Prorok Izajasz woła zaś:  "Panie, zmiłuj się nad nami, w Tobie mamy nadzieję! Bądź naszym ramieniem każdego poranka i naszym zbawieniem w czas ucisku".
(Ks. Izajasza 33:2).

Podobnych cytatów można znaleźć w całym Starym Testamencie znaleźć całą masę. 

Tak więc chrześcijaństwo podobnie jak w wielu innych przypadkach (vide data Bożego Narodzenia, które tak naprawdę miało miejsce gdzieś na przełomie września i października, czyli właśnie je mamy, czy Nowy Rok) zaadoptowało stary pogańskich zwyczaj i wykorzystało go do swoich celów. Na gruzach starej tradycji narodziła się nowa, wcale nie świecka. Jezus Chrystus stał się Nowym Słońcem, Światłością Światła, źródłem Boskich Energii (to dużo późniejsze pojęcie św.Grzegorza Palamasa).

Tzw. Ojcowie Apostolscy ani Ojcowie Greccy nie piszą nic o tej aklamacji. Po raz pierwszy pojawia się ona w tzw. Konstytucjach Apostolskich, pseudo-apostolskim zbiorze traktatów teologicznych, liturgicznych i modlitewnych z IV wieku . Ok. roku 500 Aklamacja "Kyrie eleison" została ostatecznie przyjęta w Rzymie, co ma swój wyraz w trzecim kanonie Synodzie  w Vasio (Vaison w Prowansji), w roku 529,  mówiącym o tym, że skoro "Kyrie" tak dobrze przyjęło się w Rzymie i Italii, to trzeba dołożyć wszelkich starań aby rozpowszechnic je gdzie indziej. Liturgie zachodnie (rzymska, gallikańska i inne) przyjęły  z chrześcijańskiego Wschodu długą litanię  składającą się z wielu różnorodnych wezwań, na które lud odpowiadała zawsze tym samym tekstem. Papież Grzegorz Wielki zniósł ową długą litanię  zachowując jednyie odpowiedź "Kyrie eleison" wielokrotnie powtarzaną. Od VIII wieku śpiewa się Kyrie eleison trzy razy, "Christe eleison" trzy razy i znów "Kyrie eleison" trzy razy. Dziś "Kyrie" śpiewa się lub recytuje w języku narodowym w szyku: 2x"Panie zmiłuj się nad nami", 2x "Chryste zmiłuj się nad nami", 2x"Panie zmiłuj się nad nami".

Aklamacjami są również: Amen, Alleluja, Deo gratias, godne to i sprawiedliwe (słowa te stosujemy w dialogu prefacyjnym),  święty, święty, święty, hosanna, maranatha (przyjdź, Panie Jezu) i inne. Kiedyś aklamacji było bardzo dużo. W miarę regresu znajomości łaciny w społecznościach wiernych liczba aklamacji liturgicznych zmniejszyła się na skutek nieznajomości przez wiernych języka stosowanego w liturgii. Poniważ wierni nie umieli odpowiadać, zastępowali ich ministranci. Posoborowe reformy liturgiczne, przede wszystkim wprowadzenie (niektórzy mówią: przywrócenie) języków narodowych pozwoliło na przywrócenie aklamacji w  jej pierwotnym wymiarze i miejscu.

Aklamacja "Kyrie eleison" stała się również stałym elementem  litanii, pieśni religijnej czy poezji (vide J.Kasprowicz "Dies irae").

DOMINE MISERERE!

Artykuł został nadesłany przez Czytelnika VerbaDocent. Serdecznie dziękujemy.



Opcje Artykułu

Trackback

Trackback URL for this entry: http://www.kosciol.pl/trackback.php/20041004193540753

Here's what others have to say about 'Kyrie eleison':

acties from acties
Diverse actie codes om geld mee te besparen tijdens het online winkelen [read more]
Tracked on sob, 18 paź 2014, 22:53:59

Kyrie eleison | 1 komentarzy
Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.
Kyrie eleison
dąbrowa wto, 5 paź 2004, 08:12:16

Może do słów Pana Docenta warto dodać że pierwsze trzy kyrie traktuje się jako wezwanie do Boga Ojca, druga trójka kyrie skierowana jest oczywiście do Chrystusa zaś ostatnie trzy kyrie do Ducha Świętego. W niezdeformowanej liturgii trzy potrójne kyrie miały więc piękną symbolikę trynitarną.
 

Szukaj

Menu Użytkownika






Nie pamiętasz hasła?

Polecamy





EWST.pl
Senior.pl
e-commerce.pl
com-media.pl
egospodarka.pl

Facebook

Patronat Kosciol.pl


Piotr Lorek, Motyw wygnania a doktryna piekła w Nowym Testamencie


Gorące tematy



  • Wszystkich Świętych i Halloween
  • In vitro
  • Tadeusz Rydzyk i Radio Maryja
  • Lustracja
  • Kreacjonizm i ewolucjonizm
  • Harry Potter
  • Pedofilia i molestowanie
  • Aborcja
  • Eutanazja
  • Homoseksualizm
  • Unieważnienie, stwierdzenie nieważności małżeństwa
  • Sonda

    Czy stosowanie kary śmierci jest zgodne z postawą chrześcijańską?

    1/1: Czy stosowanie kary śmierci jest zgodne z postawą chrześcijańską?

    Zdecydowanie tak 83,05%
    Raczej tak 1,66%
    Raczej nie 2,91%
    Zdecydowanie nie 11,65%
    Nie wiem 0,73%

    | 4,266 głosów | 0 komentarzy

    Wydarzenia

    W najbliższym czasie nie ma żadnych wydarzeń