Kardynałowie polscy

śro, 13 kwi 2005, 20:37:37

Autor: Artur Rumpel

Podczas trwającego sede vacante zdecydowanie wzrasta zainteresowanie osobami kardynałów. Pojawia się wiele pytań, zwłaszcza o kardynałów polskich. Niestety w mediach informacje o nich często są niepełne, a nierzadko usiane nieścisłościami. W niniejszym opracowaniu chciałem rzucić nieco światła na osoby historycznych i współczesnych kardynałów polskich i polskiego pochodzenia.

W pierwszych wiekach polskiego chrześcijaństwa nie było w naszym kraju kardynałów. Pierwszym purpuratem polskim mógł być legnicki Piast Wacław, biskup Wrocławia, kreowany w 1381r. Z tym że polskim kardynałem byłby on tylko z racji przynależności kościelnej Wrocławia do metropolii gnieźnieńskiej, politycznie bowiem Śląsk był wówczas częścią Korony Świętego Wacława. Byłby, bo kapelusza nie przyjął. Polakiem był kardynał Mateusz z Krakowa, za czasów Jagiełły, ale on swój urząd biskupi sprawował na terenie Niemiec. Pierwszym więc kardynałem pod każdym względem polskim był Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski, kreowany w 1439 roku przez Eugeniusza IV, przez Feliksa V w 1441, a przez Mikołaja V w 1449. Potrójna nominacja była spowodowana istnieniem antypapiestwa, które reprezentował Feliks V. Ów mianował tez kardynałami dwóch jeszcze Polaków: Wincentego Kota i Aleksandra Mazowieckiego. Później również kardynałów w Polsce nie było wielu. Prawo zakazywało obejmowania godności kardynalskiej bez zgody króla. Zgodnie z tym prawem kreowany został w 1495 roku Fryderyk Jagiellończyk (Gniezno i Kraków), a wbrew prawu Stanisław Hozjusz w 1561. W wieku XVI kardynałami zostali jeszcze Jerzy Radziwiłł i Andrzej Batory, a w XVII Bernard Maciejowski, Jan Olbracht Waza, Jan Kazimierz Waza, Michał Radziejowski i Jan Kazimierz Denhoff. Większość z nich nie była biskupami. Ostatnim kardynałem przed rozbiorami był Jan Lipski, biskup krakowski, kreowany w 1737 roku. Obecnie mamy rozsianych po całym świecie ośmiu kardynałów Polaków i czterech innych posiadających polskie korzenie. Każdemu z nich poświęcę słów parę od najstarszego poczynając, a na najmłodszym kończąc.


Adam Kardynał Kozłowiecki SJ urodził się 1 kwietnia 1911 r. w Hucie Komorowskiej koło Kolbuszowej. Uczył się w prowadzonym przez jezuitów Zakładzie Naukowo-Wychowawczym Świętego Józefa w Chyrowie i w Gimnazjum Świętej Marii Magdaleny w Poznaniu. 30 lipca 1929 r. wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. 24 czerwca 1937 r. w Lublinie został wyświęcony na kapłana. 10 listopada 1939 r., został aresztowany przez gestapo. Przebywał w więzieniach w Krakowie i w Wiśniczu, a następnie w obozach koncentracyjnych: w Oświęcimiu 59 i w Dachau. Po wyzwoleniu pozostał na krótko w Europie Zachodniej, gdzie niebawem otrzymał propozycję, aby wyjechać na misje do Afryki. 15 sierpnia 1945 r. W Rzymie złożył ostatnie śluby zakonne. Do Rodezji Północnej przybył na wiosnę 1946 r. Był tam duszpasterzem młodzieży, a następnie przełożonym zakonnym. Kiedy w 1950 r. Stolica Apostolska podniosła prefekturę Lusaki do rangi wikariatu, został mianowany jego pierwszym administratorem apostolskim. Kilka lat później został mianowany wikariuszem apostolskim i podniesiony do godności biskupa. Jego konsekracja odbyła się 11 września 1955 r. Zwieńczeniem rozwoju chrześcijaństwa na tym terenie było utworzenie w 1959 r. prowincji kościelnej, złożonej z 6 diecezji i dwóch prefektur apostolskich. A. Kozłowiecki został mianowany pierwszym arcybiskupem-metropolitą z siedzibą w Lusace. Był duszpasterzem bardzo aktywnym. Brał czynny udział we wszystkich sesjach Soboru Watykańskiego II, wielokrotnie zabierając głos w dyskusji. Od powstania państwa zambijskiego wnosił kilkakrotnie o zwolnienie go ze stanowiska metropolity. Pragnął, by zastąpił go rdzenny Afrykańczyk Nastąpiło to 29 maja 1969 r. pozostał w Zambii, gdzie odtąd pracował jako zwykły misjonarz. 21 lutego 1998 roku został wyniesiony do godności kardynalskiej.

Kazimierz Kardynał Świątek urodził się 21 października 1914 roku w miejscowości Walk (Walga) na terenie dzisiejszej Estonii. Ukończył seminarium duchowne w Pińsku i w tamtejszej katedrze przyjął świecenia kapłańskie 8 kwietnia 1939 roku. Przez kolejne dwa lata duszpasterzował w Prużanie. Po dwóch miesiącach pobytu w sowieckim więzieniu powrócił na swoja parafie na kolejne trzy lata. Następnych dziesięć lat spędził w więzieniach i łagrach. Po powrocie na wolność duszpasterzował w Pińsku. Od 1991 roku jest metropolita mińsko-mohylewskim, a od 27 listopada 1994 kardynałem.

Leo Kardynał Scheffczyk pochodzi ze Śląska i wiele razy odwiedzał ziemię ojczystą. Urodził się 21 II 1920 r. w Bytomiu. Był uczniem miejscowego gimnazjum katolickiego. Studiował na Uniwersytecie Wrocławskim na Wydziale Teologii Katolickiej. Po wojnie kontynuował studia teologiczne we Fryzyndze k. Monachium, a po ich ukończeniu w l947 r. przyjął święcenia kapłańskie. Pracował jako wikariusz w Grafing i Traunwalchen W 1948 r. został powołany na stanowisko prorektora Wyższego Seminarium Duchownego w Königstein k. Limburga. W 1950 r. obronił pracę, habilitował się w 1957 r., jako samodzielny pracownik naukowy zaczął w 1959 r. pracować w Tübingen. W 1965 r. został powołany do Monachium, gdzie pozostał do przejścia na emeryturę w 1985 r. Wiele publikował. Kardynałem został kreowany 21 lutego 2001 w uznaniu zasług na polu nauki.

Stanisław Kazimierz Kardynał Nagy SCI urodził się 30 września 1921 r. w Bieruniu Starym k. Katowic. Po wstąpieniu do Zgromadzenia Księży Sercanów (1937) i złożeniu ślubów wieczystych (1941) przyjął w Krakowie święcenia kapłańskie z rąk biskupa Stanisława Rosponda (1945). Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie przeszedł stopnie kariery akademickiej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim: 1952 - doktorat, 1968 - habilitacja, 1979 - profesor nadzwyczajny, 1985 - profesor zwyczajny. rektor Wyższego Seminarium Duchownego Księży Sercanów w Tarnowie (1952-1958). Od roku 1970 kierował różnymi katedrami na KUL. Prodziekan Wydziału Teologii KUL (1972-1974). Członek Komisji Mieszanej Katolicko-Luterańskiej. Kreowany kardynałem 21 października 2003 w uznaniu zasług naukowych.

Henryk Roman Kardynał Gulbinowicz urodził się 17 października 1923 r. w Szukiszkach na Wileńszczyźnie. Uczył się w gimnazjum jezuickim w Wilnie. Tam też studiował w Arcybiskupim Seminarium Duchownym,. Święcenia kapłańskie otrzymał w Białymstoku 18 czerwca 1950 r. Po święceniach pracował jako wikariusz w parafii Szudziałowo koło Sokółki. Doktorat obronił na KUL w 1955 roku. Wykładał w seminarium duchownym w Olsztynie. Dnia 12 stycznia 1970 r. został mianowany administratorem apostolskim ówczesnej części archidiecezji wileńskiej w granicach Polski z siedzibą w Białymstoku. Sakrę biskupią otrzymał 8 lutego 1970 r. 15 grudnia 1975 r., mianowany został Arcybiskupem Metropolitą Wrocławskim, a 25 maja 1985 r. kreowany kardynałem.

Andrzej Maria Kardynał Deskur pochodzi z rodziny francuskiej de Descours, która przybyła do Polski w XVIII w. Urodził się 29 lutego 1924 r. w Sancyngniowie, w diecezji kieleckiej. Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1945 r. i następnie wstąpił do Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Krakowie i rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym. Później kontynuował studia na Uniwersytecie we Fryburgu szwajcarskim, gdzie uzyskał doktorat. Święcenia kapłańskie otrzymał w St. Bonnet-les-Oules we Francji 20 sierpnia 1950 r. W 1952 r. został mianowany sekretarzem Papieskiej Komisji ds. Kinematografii i Radia, przekształconej w 1954 r. w Papieską Komisję Środków Społecznego Przekazu — pełnił w niej funkcję podsekretarza. W czasie Soboru Watykańskiego II był jednym z ekspertów soborowych. 30 czerwca 1974 r. przyjął sakrę biskupią w Rzymie z rąk Pawła VI.. 25 maja 1985 został kreowany kardynałem.
Przez szereg lat stał na czele Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu jako jej przewodniczący. Jest członkiem Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia, Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego i pełni funkcję prezesa Papieskiej Akademii Niepokalanej.

Marian Kardynał Jaworski urodził się 21.08.1926 r. we Lwowie. Studiował w seminarium duchownym we Lwowie. Wyświęcony na kapłana 25.06.1950 r. w Kalwarii Zebrzydowskiej. Uzyskał doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1952 roku. Habilitował się w 1965 roku na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Następnie był dziekanem i rektorem tej uczelni. Konsekrowany na biskupa 23.06.1984 r. w Krakowie. W latach 1984-1991 był administratorem apostolskim archidiecezji w Lubaczowie. Mianowany Metropolitą lwowskim obrządku łacińskiego 16.01.1991 r. Mianowany kardynałem 21.02.1998 r.. ogłoszony kardynałem 28.01.2001 r. (wcześniej kreowany in pectore).

Franciszek Kardynał Macharski urodził się 20 maja 1927 r. w Krakowie. W 1945 r. wstąpił do seminarium, które ukończył, przyjmując 2 kwietnia 1950 r. święcenia kapłańskie. Do 1956 r. pracował jako wikary w Kozach koło Bielska-Białej, po czym wyjechał na studia teologiczne do Fryburga Szwajcarskiego. Po powrocie do kraju wykładał na Papieskim Wydziale Teologicznym i w seminarium częstochowskim w Krakowie. Od 1970 r. pełnił funkcję rektora seminarium krakowskiego.29 grudnia 1978 mianowany został arcybiskupem metropolitą krakowskim. 30 czerwca roku następnego został kreowany kardynałem. Jest członkiem trzech watykańskich Kongregacji: ds. Biskupów, ds. Duchowieństwa, Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego oraz ds. Wychowania Katolickiego, a także II sekcji Sekretariatu Stanu i Stałej Rady Kardynałów i Biskupów. W przeszłości należał też do Sekretariatu dla Niewierzących.

Edmund Casimir Kardynał Szoka urodził się w miejscowości Grand Rapid w amerykańskim stanie Michigan 14 września 1927 roku. W tej samej miejscowości pobierał nauki w seminarium duchownym i został wyświęcony na kapłana diecezji Marquette 5 czerwca 1954 roku. Studiował prawo kanoniczne w Rzymie. Od 1971 do 81 był ordynariuszem diecezji Gaylord w swoim rodzinnym stanie. W latach 1981 do 1990 był metropolitą Detroit. Kreowany kardynałem 28 czerwca 1988. Obecnie jest gubernatorem Państwa Watykańskiego, a także członkiem kilku kongregacji

Józef Kardynał Glemp urodził się 18 grudnia 1929 roku w Inowrocławiu Uczył się w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Formację kapłańską rozpoczął w Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie filozoficzne, a kontynuował w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. Święcenia kapłańskie otrzymał 25 maja 1956 roku, w Gnieźnie. Po święceniach pomagał duszpastersko w rodzinnej parafii św. Jakuba w Mogilnie. W latach 1958 - 1964  odbył studia na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie, uzyskując doktorat obojga praw. W latach 1972-1979 prowadził zajęcia na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. 4 marca 1979 roku został mianowany biskupem ordynariuszem diecezji warmińskiej. Święcenia biskupie otrzymał w bazylice prymasowskiej w Gnieźnie, 21 kwietnia 1979 roku. 7 lipca 1981 roku został mianowany arcybiskupem metropolitą warszawskim i gnieźnieńskim, Prymasem Polski. Jako Prymas Polski został także opiekunem duszpasterstwa Polonii zagranicznej i ordynariuszem na terenie Polski dla Kościołów obrządku greckokatolickiego (przestał nim być po odnowieniu hierarchii greckokatolickiej), ormiańskiego i wschodniosłowiańskiego. Kreowany kardynałem 2 lutego 1983 roku. W swoim dorobku posiada liczne publikacje książkowe i prasowe.

Adam Joseph Kardynał Maida urodził się 18. marca 1930 roku w mieście East Vandergrift, w stanie Pensylwania. Wykształcenie średnie zdobywał w East Vandergrift, Scott Township i Orchard Lake w stanie Michigan. Następnie studiował w St. Mary’s College w Orchard Lake i St. Vincent’s College w Latrobe w Pensylwanii. W tej ostatniej szkole uzyskał bakalaureat. Kolejne stopnie edukacji zdobywał na St. Mary’s University w Baltimore w stanie Maryland, na Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie i w szkole prawniczej w Pittsburgu. W tej ostatniej uzyskał doktorat. 26 maja 1956 przyjął święcenia kapłańskie w katedrze Świętego Pawła w Pittsburgu. pracował w duszpasterstwie, sądownictwie i szkolnictwie wyższym. W 1984 został biskupem ordynariuszem diecezji Green Bay w stanie Wisconsin, a sześć lat później arcybiskupem metropolitą Detroit w stanie Michigan. Kardynałem został kreowany 26 listopada 1994 roku. Jest członkiem watykańskiej Kongregacji ds. Duchowieństwa oraz Rady Emigrantów i Internowanych.

Zenon Kardynał Grocholewski urodził się 11 października 1939 r. w Bródkach w archidiecezji poznańskiej. Przygotowywał się do kapłaństwa w seminarium w Poznaniu, w którym to mieście otrzymał święcenia kapłańskie 27 maja1963 r. Pracował najpierw jako wikariusz w jednej z poznańskich parafii, a w latach 1966-1972 studiował prawo kanoniczne na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. Od 1972 r. pracował w Najwyższym Trybunale Sygnatury Apostolskiej, pełniąc od 1982 r. funkcje jego sekretarza. 6 stycznia 1983 otrzymał święcenia biskupie. W październiku 1998 r. został mianowany prefektem Trybunału i wyniesiony do godności arcybiskupa. Od 15 listopada 1999 r. do 2 kwietnia b.r. stał na czele Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego (wraz ze śmiercią papieża nominacje prefektów wygasają). Był też wykładowcą na Wydziale Prawa Kanonicznego Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego i w Studium Rotalnym. Obecnie jest konsultorem Papieskiej Rady ds. Interpretacji Tekstów Prawnych, członkiem Papieskiego Komitetu ds. Międzynarodowych Kongresów Eucharystycznych, członkiem Kongregacji ds. Biskupów, przewodniczącym Papieskiego Dzieła Powołań Kapłańskich, przewodniczącym Stałej Komisji Międzydykasterialnej ds. Formacji Kandydatów do Kapłaństwa, przewodniczącym Stałej Komisji Międzydykasterialnej ds. Równomiernego Rozmieszczenia Kapłanów w Świecie. Jako prefekt Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego jest Wielkim Kanclerzem Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego i Papieskiego Instytutu Biblijnego. Jest autorem licznych publikacji naukowych. 


Z wymienionych kardynałów ostatnia szóstka to elektorzy, mogący brać udział w konklawe (i najprawdopodobniej wszyscy wezmą udział). Pozostali przekroczyli już granicę osiemdziesięciu lat
 
LITERATURA.
1.RELIGIA Encyklopedia PWN; Warszawa 2001 – 2003
2.Zygmunt Gloger; Encyklopedia staropolska; Warszawa 1972
3. rosaryhour.net
4. opoka.org.pl
5. cathchurch.bialorus.opoka.net.pl
6. kosciol.pl
7. nowezycie.archidiecezja.wroc.pl
8. sercanie.org.pl
9.   pwr.wroc.pl
10. lwow.com.pl
11. rkc.lviv.ua
12. catholic-hierarchy.org
13. wzzm13.com
14. explore-biography.com
15. andrzej.kai.pl
16. ekumenizm.pl
17. aodonline.org
18. tygodnik.com.pl
19. spp.episkopat.pl

Komentarze (0)


Kosciol.pl
http://www.kosciol.pl/article.php/20050413203737420