Księga Hioba - studium w audycjach Trans World Radio

wto, 5 lip 2005, 00:30:33

Autor: Marek Cieślar

Jedną z wielkich kwestii tej księgi jest pytanie: dlaczego cierpią ludzie sprawiedliwi, prawi? Wydaje się, że Księga Hioba nie udziela pełnej odpowiedzi na to pytanie, podaje  jeden z powodów cierpienia, dotykającego ludzi prawych. Dlaczego musiał cierpieć tak prawy człowiek jak Hiob? Odpowiedź na to pytanie przynosi wnikliwe przestudiowanie treści całej księgi.

Charakterystyka księgi

Księga Hioba jest pierwszą poetycką księgą Starego Testamentu. Stanowi, wraz z Księgą Psalmów, Przysłów (Przypowieści Salomona), Koheleta (Kaznodziei Salomona) i Pieśnią nad Pieśniami grupę dydaktycznych, czyli mądrościowych ksiąg Starego Testamentu.

Księga Hioba otwiera drugą, spośród trzech części Pism ST. Należy do ksiąg mądrościowych, rozdzielających księgi historyczne i  prorockie.

Księgi mądrościowe mają charakter poetycki, a ich zasadniczą formą literacką jest  maszal, czyli sentencja wyrażająca za pomocą rytmu wskazania, napomnienia, normy postępowania i prawdy natury ogólnej.

Jest to bardzo popularna w twórczości hebrajskiej forma literacka, operująca paralelizmem, przeciwstawieniem i paradoksem. Taka forma ułatwia zapamiętanie przekazywanych myśli, mają one bowiem postać aforyzmów i przysłów.  Klasyczny zbiór tego typu sentencji stanowi Księga Przysłów (Przypowieści Salomona), ale występują one także we wszystkich pozostałych księgach mądrościowych oraz sporadycznie w księgach historycznych i prorockich.

Księga Hioba to właściwie jeden wielki poemat. Tylko wstęp i zakończenie pisane są prozą, a cała zasadnicza treść ma formę poematu. Znajdujemy tu dialog Hioba z przyjaciółmi, mowy Hioba i jego doradców, a w końcu mowy samego Boga.    

Autor księgi

Autor Księgi Hioba nie jest nam znany. Wysuwane są różne przypuszczenia, co do autorstwa tej mądrej i pięknej księgi. Wymienia się m.in. Ezdrasza, samego Hioba oraz jego przyjaciela, Elihu, jako prawdopodobnych autorów, ale nie możemy być pewni, czy rzeczywiście któryś z nich napisał tę księgę.

W każdym razie był to autor natchniony. Podkreśla on tajemnicę mądrości Boga, opisuje  cudowne rządy Boże, wielkie i niepojęte dla umysłu ludzkiego. Ukazuje Boga jako Osobę nieskończenie dobrą, kochającą wszystkie swoje stworzenia.

Czas historyczny księgi

Nie wiemy w jakim czasie historycznym żył Hiob.  W początkowych słowach księgi znajdujemy jedynie informację, że Hiob "żył w ziemi Us". Us jest krainą w Arabii Skalistej, koło Petry.  Hiob jest postacią historyczną, wspomina o nim np. prorok Ezechiel ( Ez. 14, 14).  Nie wiemy jednak kiedy  Hiob żył i działał.

Jest możliwe, że lata życia Hioba przypadały na okres patriarchalny, czyli na okres życia ojców Izraela. Nie ma w Księdze Hioba żadnych odniesień do Prawa Mojżeszowego, co upoważnia nas do wysunięcia przypuszczenia, że Hiob żył w okresie poprzedzającym powołanie Mojżesza i ustanowienie Prawa dla Izraela.

Za tezą, że Hiob żył w okresie patriarchalnym przemawiają następujące fakty:

1. Hiob żył bardzo długo. Z końcowych słów Księgi Hioba dowiadujemy się, że po wydarzeniach w niej opisanych Hiob żył jeszcze sto czterdzieści lat i "widział swych potomków - w całości cztery pokolenia." Umarł "stary i pełen lat" (Księga Hioba 42, 16 - 17). Wiemy, że tak długie życie wiedli ludzie w okresie patriarchalnym.

2. Hiob pełnił w swojej rodzinie funkcję kapłana. Nie ma w Księdze Hioba żadnej wzmianki o kapłanach wykonujących czynności obrzędowe, tak, jak to było od czasu ustanowienia kapłaństwa Aaronowego.

Hiob był więc kapłanem swojej rodziny, podobnie jak Abraham, Izaak, czy  Jakub.

3. Elifaz, jeden z przyjaciół Hioba, był potomkiem najstarszego syna Ezawa, brata Jakuba.  W Księdze Rodzaju (Genesis) czytamy:

"Oto imiona synów Ezawa: Elifaz, syn Ady, żony Ezawa i Reuel, syn Basmat, żony Ezawa" ( I Mojż. 36, 10 ).

Hiob był więc prawdopodobnie człowiekiem żyjącym w tym samym okresie czasu, co potomkowie Jakuba i Ezawa.

Przesłanie księgi

Księga Hioba zawiera wielkie prawdy  teologiczne i filozoficzne. Porusza wiele problemów, stawia wiele pytań.

1. Jedną z wielkich kwestii tej księgi jest pytanie: dlaczego cierpią ludzie sprawiedliwi, prawi? Wydaje się, że Księga Hioba nie udziela pełnej odpowiedzi na to pytanie, podaje  jeden z powodów cierpienia, dotykającego ludzi prawych. Dlaczego musiał cierpieć tak prawy człowiek jak Hiob? Odpowiedź na to pytanie przynosi wnikliwe przestudiowanie treści całej księgi.

2. Innym wielkim tematem Księgi Hioba jest wytrwałość.

W Liście Jakuba znajdujemy  słowa: "Słyszeliście o wytrwałości Hioba i widzieliście końcową nagrodę za nią od Pana" (List Jakuba 5, 11).

Czy Hiob był wytrwały, cierpliwy? Tak, i to tak dalece, że musimy przyznać, iż trudno nam nawet w pełni zrozumieć, pojąć jego postawę.

3. Księga Hioba naucza też o potrzebie upamiętania, pokuty. Zazwyczaj, gdy mówimy o upamiętaniu, mamy na myśli zwrot w życiu osób, które były wielkimi grzesznikami, a dzięki nawróceniu zmieniły  radykalnie swoje postępowanie. Tak było na przykład w życiu Franciszka z Asyżu. Ale Biblia uczy nas, że upamiętania potrzebuje także tak prawy człowiek jak Hiob.

Hiob był bez wątpienia jednym z najbardziej prawych ludzi żyjących na ziemi, być może był najsprawiedliwszym i najpobożniejszym człowiekiem wszechczasów ( poza Synem Bożym, Jezusem Chrystusem). Biblia na przykładzie Hioba ukazuje nam, że każdy człowiek potrzebuje upamiętania, ukorzenia się przed Bogiem, bo wszyscy jesteśmy grzesznikami. W końcowej części Księgi Hioba znajdujemy takie jego wyznanie, dedykowane Bogu:

"Dotąd znałem Cię ze słyszenia, obecnie ujrzałem Cię wzrokiem, stąd odwołuję, co powiedziałem, kajam się w prochu i popiele" ( 42, 5 - 6).

To wyznanie Hioba jest pouczeniem dla każdego z nas. Niezależnie od tego jak dobrymi i prawymi się czujemy, jesteśmy grzesznikami. Nie jesteśmy w stanie swoją własną sprawiedliwością zasłużyć sobie na zbawienie, nie potrafimy o własnych siłach dosięgnąć Boga. Jedyna droga ku Bogu wiedzie poprzez ukorzenie się przed Nim, wyznanie swojej słabości i przyjęcie Jego daru zbawienia, oferowanego nam w Jezusie Chrystusie.

Znaczenie księgi

Księga Hioba jest wielkim dziełem cenionym zarówno przez teologów, jak i filozofów i literatów. Jeden z wybitnych współczesnych pisarzy ocenił, że jest to "największy poemat w historii zarówno literatury starożytnej, jak i nowożytnej". Jeden ze współczesnych filozofów stwierdził, że Księga Hioba jest "najdonioślejszym dziełem jakie kiedykolwiek wyszło spod pióra człowieka."  W Księdze Hioba znajdujemy wiele pytań natury filozoficznej i teologicznej, na które do dzisiaj ludzkość nie znalazła odpowiedzi.

Dzieje Hioba zainspirowały wielu twórców. Powstały powieści, dramaty, nowele, nawiązujące do historii Hioba - prawego człowieka, który głęboko wierzył i ufał Bogu, a jednak musiał przejść przez wiele doświadczeń, by zrozumieć jak wielkim jest Bóg i by poznać samego siebie, przekonać się o własnej niedoskonałości i słabości.

Dzisiejsi psychologowie stwierdzają, że problemy współczesnego człowieka mają najczęściej swoje źródło w nieudanym dzieciństwie, w błędach rodziców, popełnionych w procesie wychowawczym. Z pewnością ta diagnoza jest częściowo prawdziwa. Niemniej istota problemu tkwi głębiej.

Człowiek z natury jest egoistą, egocentrykiem. Każdy ojciec i matka przyzna, że dziecka nie trzeba uczyć zła. Dziecko z natury jest samolubne, skoncentrowane na sobie. Natomiast wpojenie dziecku dobra, bezinteresowności, wyrozumiałości względem innych wymaga wielu zabiegów, ogromnego wysiłku i pracy rodziców.

Nie możemy winą za swoje postępowanie obciążać naszych rodziców, nie możemy odmawiać wzięcia odpowiedzialności za swoje postępowanie.

Współczesny człowiek usiłuje zrzucić odpowiedzialność za swoją skłonność do zła, za swoją grzeszność i słabość na innych, na rodziców, wychowawców, na otoczenie, na media. Jednak zło kalające człowieka nie pochodzi z zewnątrz. Tkwi ono w samej naturze człowieka, w jego sercu, jest przypisane jego samolubnemu "ja".

Człowiek nie może zrzucać odpowiedzialności za swoje czyny na innych. Nie jest też w stanie unieść sam swoich grzechów, błędów, win. Sytuacja wydaje się być beznadziejna. I tak odczuwa swoje położenie współczesne społeczeństwo. Jednak Bóg przygotował wyjście z tej dramatycznej sytuacji. Przygotował  kogoś, kto jest w stanie unieść grzech całej ludzkości. Bóg przygotował ratunek dla każdego, kto przyzna się do swojej bezsilności i zwróci się ku Zbawicielowi.

Hiob był człowiekiem głęboko wierzącym i ufającym Bogu, był jednak skoncentrowany na swej własnej sprawiedliwości, uważał, że może stanąć przed Bogiem, jako ktoś bez zarzutu. Gdy Bóg poddał go doświadczeniom, bronił się, dowodził ludziom i Bogu swojej niewinności. Jednak gdy to czynił, uświadomił sobie, że jest grzesznikiem, i że potrzebuje upamiętania.

W postawie Hioba wspaniałe było to, że nigdy, nawet w najtrudniejszych chwilach, nie utracił wiary w Boga. Ufał Bogu do końca, nawet, gdy zagrożone było jego życie. Bóg doświadczał go bardzo ciężko, pozbawił go wszystkiego, na czym Hiob mógł budować poczucie swojego bezpieczeństwa. Bóg poddał Hioba tak wielu próbom, by uświadomić mu, że bezpiecznym i szczęśliwym może być tylko wtedy, gdy przebywać będzie blisko Niego i gdy tylko w Nim pokładać będzie swoje zaufanie.

Człowiek współczesny, niestety, nie postępuje tak, jak Hiob. Wszelkimi siłami stara się zabezpieczyć na przyszłość, budując swoje poczucie bezpieczeństwa na tym co posiada, kim jest, co osiągnął. Zwracając się ku dobrom materialnym  zapomina o Bogu.   Natomiast gdy przychodzą doświadczenia odwraca się od Boga zupełnie, obwiniając Go o nieszczęścia, które go spotykają. I w szczęściu i w nieszczęściu oddala się od Boga. Brnie coraz dalej w grzech, nie przyjmuje Bożego ratunku. Odrzuca Zbawiciela.

Przykład Hioba ukazuje nam, że pełne poczucie bezpieczeństwa może nam ofiarować jedynie Bóg. I jedynie On, wszechmocny Stwórca, kochający Ojciec, jest w stanie nas uszczęśliwić. Każdy z nas powinien doświadczyć i wyznać, tak jak Hiob: "Wiem, że Zbawiciel mój żyje" ( 19, 25).

===

Posłuchaj pierwszej oraz kolejnych audycji z cyklu studium Księgi Hioba na stronie "Impuls" Trans World Radio Polska w dziale Programy, audycja "Wędrówka przez Biblię". Dwie pierwsze programy z cyklu znajdziesz wybierając Archiwum a następnie tydzień 27.06.2005 - 3.07.2005.

Aby słuchać w internecie programów TWR musisz mieć zainstalowany program RealPlayer. Jeśli go nie posiadasz, darmową wersję możesz znaleźć tutaj.

Komentarze (0)


Kosciol.pl
http://www.kosciol.pl/article.php/20050704230133787