Księga Przysłów - studium w audycjach Trans World Radio

pią, 3 wrz 2010, 03:22:57

Autor: Marek Cieślar

Księga Przysłów, zwana też Księgą Przypowieści Salomona, należy do poetyckich ksiąg Starego Testamentu, podobnie jak Księga Hioba, Księga Psalmów, Księga Koheleta (Kaznodziei Salomona) i Pieśń nad Pieśniami.

Księgi poetyckie, zwane też dydaktycznymi, lub mądrościowymi, znajdują się w środkowej części Starego Testamentu: następują po księgach historycznych, a poprzedzają księgi prorockie.

Autor

Autorem Księgi Przysłów jest Salomon. Nie znaczy to, że Salomon był twórcą wszystkich przypowieści, które znajdują się w Księdze Przysłów.

W końcowej części Księgi znajdujemy np. nauki Agura (r. 30, 1 - 14) i Lemuela (r. 31, 1 - 9), a kończy tę Księgę poemat o dzielnej niewieście.

Salomon czerpał z obfitych źródeł starożytnego Wschodu, gdzie przekazywanie nauk mądrościowych za pomocą przysłów było bardzo popularne. Salomon zredagował obszerne zbiory przypowieści, a wiele z przysłów ułożył sam. W I Księdze Królewskiej czytamy o Salomonie:

"Dał Bóg Salomonowi bardzo wielką mądrość i roztropność, nadto rozum tak rozległy jak piasek nad brzegiem morza. A mądrość Salomona przewyższała mądrość wszystkich ludzi Wschodu i całą mądrość Egiptu.

Ułożył on trzy tysiące przypowieści i tysiąc pięć pieśni. Mówił on w nich o drzewach, począwszy od cedru, który rośnie w Libanie, aż do hizopu, który wyrasta z muru; mówił o zwierzętach i ptakach, o płazach i o rybach. Toteż ze wszystkich ludów przychodzili ludzie, aby słuchać mądrości Salomona, od wszystkich królów ziemi, którzy posłyszeli o jego mądrości" ( r. 4, 29 - 34 ).

"Bóg dał Salomonowi wielką mądrość". Poznajemy tę mądrość, czytając przebogatą w ważkie treści Księgę Przysłów. Księga ta bez wątpienia powstała z inspiracji Boga.

Kluczowy wiersz

Kluczowym wierszem Księgi Przysłów jest siódmy wiersz pierwszego rozdziału, gdzie znajdujemy następujące słowa:

"Bojaźń Pana jest początkiem poznania; głupcy gardzą mądrością i karnością".

Przesłanie Księgi

Księga Przysłów ukazuje, że bojaźń Pana, bogobojność, to podstawa wszelkiego poznania, wszelkiej wiedzy. Bogobojność jest podstawą i ukoronowaniem wszelkich cnót, spośród których Księga Przysłów najwyżej wynosi: mądrość, umiarkowanie, roztropność, sprawiedliwość, karność, pracowitość, pokorę, miłość bliźniego, umiejętność wychowania dzieci.

Mądrość jest cnotą dostępną i niezbędną dla każdego człowieka, a w parze z prawdziwą mądrością zawsze powinna iść bogobojność i nienaganna moralność. Przeciwieństwem mądrości jest głupota, odstępstwo od Boga, upadek moralny.

Źródłem mądrości jest Bóg i tylko u Niego szukać można mądrości prawdziwej, mądrości czystej. Mądrość taka uszczęśliwia zarówno mędrca, jak i jego bliźnich. Buduje właściwe relacje międzyludzkie, wychodzi na przeciw potrzebom i pragnieniom każdego człowieka.

Charakterystyka Księgi

Księga Przysłów zawiera stwierdzenia, które nie poddają się erozji czasu. Były one cenne i pożyteczne dla ludzi żyjących w czasach starożytnych i są bezcenne i prawdziwe także dla nas, dzisiaj.

Nie znajdziemy w Księdze Przysłów wypowiedzi, które kolidowałyby z osiągnięciami nauki. Przeciwnie, odkrycia np. współczesnej psychologii, czy socjologii, potwierdzają trafność i głębię przesłania biblijnych przysłów.

Następną cechą, wyróżniającą Księgę Przypowieści spośród innych, świeckich zbiorów przysłów, jest jej czystość moralna, etyczna. Nie znajdziemy w tej Księdze ani jednego stwierdzenia, które akceptowałoby, czy pochwalało postawy niemoralne, co zdarza się, niestety, w innych tego rodzaju zbiorach starożytnych i współczesnych.

Warto też podkreślić, że przypowieści zawarte w Księdze Przysłów nie przeczą sobie wzajemnie, jak to ma często miejsce w świeckich zbiorach. Gdy prześledzimy chociażby nasze, tradycyjne przysłowia polskie, zauważymy, że niektóre z nich przeczą sobie; prezentują bowiem opinie różnych ludzi, są wyrazem różnych doświadczeń, różnych spostrzeżeń i obserwacji. Przysłowia biblijne wykazują zgodność, jedność przesłania, gdyż ułożono je i zebrano z Bożej inspiracji.

Nauki zawarte w Księdze Przysłów, tak jak w pozostałych księgach mądrościowych Starego Testamentu, przygotowują nas na przyjęcie słowa z ust Wcielonej Mądrości, Jezusa Chrystusa.

Forma literacka Księgi

Jeśli chodzi o formę, Księga Przysłów jest klasycznym wytworem hebrajskiej twórczości poetyckiej. Poezja hebrajska nie operuje rymami.

Jej rodzimą formą literacką jest "maszal", czyli sentencja wyrażająca za pomocą rytmu określone prawdy, nauki, wskazania. Ważną rolę odgrywa tutaj paralelizm myśli, czyli jak gdyby podwójne sformułowanie danej prawdy, w ten sposób, że druga wypowiedź jest czymś w rodzaju rozwinięcia, czy komentarza, w stosunku do wypowiedzi pierwszej.

W Księdze Przysłów występują trzy rodzaje takich konstrukcji poetyckich: paralelizm synonimiczny, przeciwstawny i ciągły.

1) Przysłowie: "Dla szyderców gotowe są baty, a chłosta na plecy głupiego" ( 19, 29 )

- to konstrukcja oparta na paraleliźmie synonimicznym.

Tutaj drugie zdanie niejako tłumaczy, wykłada, przedstawia inaczej prawdę, wyrażoną już w zdaniu pierwszym.

2) Drugi rodzaj paralelizmu działa na zasadzie kontrastu, oparty jest o przeciwstawienie sobie dwóch myśli, chociaż ukazują one tę samą prawdę.

Np. przysłowie: "Wesoło błyszczy światło sprawiedliwych, a lampa niewiernych przygasa" ( 13, 9 )

- to konstrukcja oparta na paraleliźmie przeciwstawnym. Tutaj prawda, wyrażona w zdaniu pierwszym jest wzmocniona, uwypuklona poprzez kontrast z drugim zdaniem, ukazującym jak gdyby "drugą stronę medalu" tej samej kwestii.

3) Trzecia konstrukcja - paralelizm ciągły, polega na tym, że drugie zdanie dopełnia myśl, wyrażoną w zdaniu pierwszym. Widzimy to na przykład w przysłowiu: "Jak ryk lwa - tak zapalczywość króla, kto go rozgniewa, życie naraża" ( 20, 2 ).

Struktura Księgi

1. Ukazanie kontrastu pomiędzy mądrością a głupotą r. 1 - 9

2. Pierwszy zbiór przysłów Salomona r. 10 - 24

3. Drugi zbiór przysłów Salomona, zredagowany za panowania króla Ezechiasza r. 25 - 29

4. Nauki Agura r. 30

5. Nauki Lemuela r. 31, 1 - 9

6. Poemat o dzielnej niewieście: r. 31, 10 - 31

===

Posłuchaj pierwszej oraz kolejnych audycji z cyklu studium Księgi Przysłów na stronie "Impuls" Trans World Radio Polska w dziale Programy, audycja "Wędrówka przez Biblię".

Aby słuchać w internecie programów TWR musisz mieć zainstalowany program RealPlayer. Jeśli go nie posiadasz, darmową wersję możesz znaleźć tutaj.

Komentarze (0)


Kosciol.pl
http://www.kosciol.pl/article.php/20051219083257253