List do Filemona - studium w audycjach Trans World Radio

List do Filemona wyróżnia się spośród innych listów apostoła Pawła tym, że ma charakter prywatny. Paweł pisze do Filemona jak przyjaciel do przyjaciela, w określonej sprawie. Moglibyśmy ją nazwać "sprawą Onezyma".

Kim był Onezym? Był niewolnikiem Filemona. Z nieznanych nam powodów Onezym zbiegł z domu swego pana i ukrył się w Rzymie, gdzie stosunkowo najłatwiej było się zmieszać z tłumem i zmylić pościg.

W jakiś sposób doszło do spotkania Onezyma z apostołem Pawłem, który przebywał w Rzymie, uwięziony w areszcie domowym. Do spotkania Pawła z Onezymem musiało więc dojść pomiędzy 61 a 63 rokiem n.e., bo w tych latach apostoł przebywał w więzieniu, gdzie można go było jednak odwiedzać. Pod wpływem nauczania Pawła Onezym nawrócił się na chrześcijaństwo i stał się bardzo użytecznym pomocnikiem apostoła. Najprawdopodobniej Onezyma przyprowadził do Pawła Epafras, o którym apostoł wspomina zarówno w Liście do Filemona, jak i w Liście do Kolosan. Pisząc do Kolosan, apostoł podkreśla: "Pozdrawia was Epafras, wasz rodak". Pisząc do Filemona apostoł także zaznacza: "Pozdrawia cię Epafras, mój współwięzień w Chrystusie". Zarówno Epafras, jak i Filemon i Onezym pochodzili z Kolosów. Filemon był zamożnym mieszkańcem Kolosów i należał do tamtejszej wspólnoty chrześcijańskiej. Nawrócił się, jak wynika z treści listu, w wyniku dzialalnosci misyjnej apostola Pawla.

Sytuacja wyglądała więc następująco:

Dwóch mieszkańców Kolosów: Filemon, bogaty właściciel i Onezym, jego niewolnik, nawrócili się na chrześcijaństwo w wyniku działalności misyjnej apostoła Pawła. Ich nawrócenie nastąpiło jednak w różnym czasie i w różnych okolicznościach, tak, iż nie wiedzieli o sobie nawzajem. Gdy apostoł Paweł zorientował się w całej sytuacji, postanowił niezwłocznie odesłać do Filemona jego niewolnika, teraz brata w Chrystusie, zaopatrując go w list, zawierający prośbę o przebaczenie i przyjęcie go na powrót do domu, jak pisze apostoł: "już nie jako niewolnika, lecz więcej niż niewolnika, jako brata umiłowanego".

Mimo, że List do Filemona ma charakter prywatny, rzuca cenne światło na to jak wczesny Kościół chrześcijański widział kwestię rozwiązania problemu niewolnictwa. Nie apelowano jeszcze wtedy o otwartą walkę z instytucją niewolnictwa, bo była to w tamtym czasie walka niemożliwa do przeprowadzenia. Chrześcijanie wpajali jednak wszystkim nawróconym zasadę nowego braterstwa w Chrystusie. I to, po latach, przyczyniło się do ostatecznego zniesienia niewolnictwa.

List do Filemona daje nam również cenną okazję wglądu w życie pierwotnego Kościoła, wglądu w stosunki panujące pomiędzy pierwszymi wyznawcami Chrystusa. Jest też ten krótki list wzruszającym przykładem osobistego zaangażowania apostoła Pawła w sprawy nawróconych przez siebie ludzi, a także przykładem wspaniałych metod wychowaczych, jakie apostoł stosował w swoim życiu i służbie.

Apostoł Paweł wiedział, jak trudna była sytuacja Onezyma. Zbiegłych niewolników karano bardzo surowo, najczęściej torturowano ich, a nawet krzyżowano, skazując ich na śmierć w męczarniach. W najlepszym wypadku zbiegłego niewolnika piętnowano, przez wypalenie na czole litery „F”od słowa fugitivus, czyli zbieg. Niewolników trzymano w imperium rzymskim bardzo krótko, bo było ich 60 mln i stanowili stałe zagrożenie. Surowo więc tłumiono ich bunty, a tych, którzy wzniecali niepokoje lub uciekali, świadomie wyniszczano.

Apostoł Paweł, świadomy tych realiów, wiedział, że odesłanie Onezyma do jego pana, nawet w sytuacji gdy jest on chrześcijaninem, wiąże się z dużym ryzykiem. Paweł wręczył więc Onezymowi list, w którym odwołuje się do serca Filemona. Onesimos znaczy po grecku "użyteczny"; apostoł pisze: ten, który stał się dla ciebie bezużyteczny, Filemonie, teraz znów jest użyteczny, jest Onezymem nie tylko z nazwy, ale naprawdę, w rzeczywistości. Może po to straciłeś go, Filemonie, chwilowo, żeby odzyskać go na zawsze? Teraz juz nie jako niewolnika, ale jako brata w Chrystusie?

Chrześcijaństwo wprowadza nowe stosunki, nowe relacje międzyludzkie, w których zwykłe kategorie podziału społecznego przestają się liczyć. Nie oznacza to wcale, że niewolnik, czy ogólniej, pracownik, może być leniwy i gnuśny. Wręcz przeciwnie. Ma pracować tak, jakby służył samemu Chrystusowi. Nie oznacza to także, że pan, czy pracodawca, ma być pobłażliwy, nie wymagający. Ma przestać traktować swojego sługę, swojego pracownika, jak rzecz, jak siłę roboczą, a odnosić się do niego jak do osoby, jak do brata w Chrystusie.

===

Posłuchaj audycji studium Listu do Filemona na stronie "Impuls" Trans World Radio Polska w dziale Programy, audycja "Wędrówka przez Biblię".

Aby słuchać w internecie programów TWR musisz mieć zainstalowany program RealPlayer. Jeśli go nie posiadasz, darmową wersję możesz znaleźć tutaj.