Ekumenizm, Chrześcijaństwo, Religia - Ekumeniczny Serwis Informacyjny

"Pełna łaski" czy "łaską obdarzona"? Komentarz do Łk 1:28

"Zdrowaś Maryjo łaskiś pełna" - mówi Anioł do Maryi. Potem mówi: "znalazłaś łaskę u Boga". Jest darowana łaską, już jest pełna łaski, czy znalazła dopiero łaskę? Spór o Maryję trwa.



"Anioł wszedł do Niej i rzekł: "Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą. Ona zmieszała się na te słowa i rozważała, co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Lecz anioł rzekł do Niej: "Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga". Tłumaczenia wyrosłe z łacińskiej Wulgaty korespondują z czcią jaką Matka Boża cieszyła się przez wieki chrześcijaństwa. Literalnej zgodności nie dopatrzył się jednak wielki reformator zachodniego chrześcijaństwa dr M. Luther. Łaska jest darowana - doczytywał się w Ewangelii Łukasza.

Katechizm Kościoła katolickiego decyduje się na formę pośrednią.

W ciągu wieków Kościół dojrzał do Maryi napełnionej "łaską" przez Boga (Łk 1, 28).

Maryja została "ubogacona od pierwszej chwili poczęcia blaskami szczególnej zaiste świętości"; świętość ta pochodzi w całości od Chrystusa; jest Ona "odkupiona w sposób wznioślejszy ze względu na zasługi swego Syna". Bardziej niż wszystkie inne osoby stworzone Ojciec napełnił Ją "wszelkim błogosławieństwem... na wyżynach niebieskich - w Chrystusie" (Ef 1, 3). Wybrał Ją "z miłości przed założeniem świata, aby była święta i nieskalana przed Jego obliczem".

(Katechizm Kościoła (491-493)

 

 

Jak pisze Biblia? Jak tłumaczyć poprawnie intencję św. Łukasza?

 

1. W wersecie tym znowu dość wyraźnie zarysowują się dwie charakterystyczne tradycje translatorskie: katolicka i protestancka (patrz też komentarze do tekstów: Mt 1:25, Mt 16:18). „Spornym” jest określenie: „łaski pełna” (κεχαριτωµένη).

Jest to imiesłów w stronie biernej (passivum) czasu przeszłego (perfectum) w wołaczu (participium perfecti passivi vocativus femininum), określający czynność, która się zaczęła w zadanym momencie w przeszłości, ale której skutek wciąż trwa. Κεχαριτωµένη jest zatem formą czasownika χαριτόω oraz bliskiemu rzeczownikowi: χάρις, ἡ (m.in. łaska, piękno, wdzięk, albo: *niezasłużona życzliwość* wg. śJ96).

Wydaje się, że niektórzy tłumacze katoliccy starają się uwypuklić znaczenie, z którego Kościół wywodzi doktrynę o niepokalanym poczęciu Maryi95. Protestanci zaś kładą nacisk na działanie Boga.

Przyrzyjmy się poniżej opiniom specjalistów.

2. Część egzegetów katolickich proponuje imiesłów odczytać dosłownie, mianowicie:
"która zostałaś i pozostajesz wypełniona łaską Boga" – wg komentarza z Biblii Jerozolimskiej albo: „Ty, która zostałaś i pozostajesz obdarowana łaskawością Boga”97 (chodzi o obdarowanie – napełnienie, czynność dokonana – perfectum, ale której skutki trwają nadal - "pozostajesz obdarowana").

Bardziej nowocześni tłumacze katoliccy podkreślają jednak, że określenie κεχαριτωµένη jako „łaski pełna” jest raczej wyjaśnieniem lub interpretacją aniżeli tłumaczeniem. W κεχαριτωµένη nie ma bowiem miejsca na słowo: „pełna” i jako takie określenie:”łaski pełna” jest błędne (!)98. I rzeczywiście, gdyby Łukasz chciał dosłownie oddać wyrażenie:„łaski pełna”, powinien był napisać np.: πλήρης χάριτος, podobnie jak w J 1:14 i Dz 6:8.

Inni uwypuklają fakt, że jest to tzw. passivum theologicum (divinum), podkreślające działanie Boga i należy je tłumaczyć: „obdarowana łaską”, „przemieniona przez łaskę” bądź „uprzywilejowana”. W ten sposób zachowuje się formę bierną czasownika, jego czas i wskazanie na Boga jako podmiot działający. Jest to zatem jakby ukłon w stronę tradycji egzegezy protestanckiej.

Z kolei konserwatywni egzegeci katoliccy dopatrują się w χαριτόω formy kauzatywnej czasownika z końcówką -όω (który należy do grupy czasowników przyczynowych i jako taki wskazuje na skutek, przemianę spowodowaną przez χάρις lub też wskazuje na czynność, która sprawia jakąś przemianę w przedmiocie lub osobie), a która w grece służy też do określenia stanu pełni, napełnienia, obfitości99. Stąd tłumaczą: „napełniona łaską” bądź „łaski pełna”.

Niektórzy dopatrują się tutaj pewnej gry słów i postulują, by oddać tekst jako:

Raduj się, rozradowana łaską!”100

a są i tacy, którzy dostrzegają w κεχαριτωµένη imię własne Maryi101 , co nie do końca uznawane jest przez teologów protestanckich.

2. Patrząc na zestawienie, widzimy, że większość rodzimych katolickich przekładów jest wierna tradycji Wulgaty (gratia plena) oprócz: PJ, PE oraz NKB, zaś Biblie protestanckie są wierne swoim tradycjom („łaską obdarzona”) – (wyjątkiem PW - "pełna łaski").

W PI oraz PJ mamy ponadto niekonsekwentne tłumaczenie odpowiednio: „napełniona łaską” oraz „obdarowana łaską” – widać wpływ z jednej strony prof. Wojciechowskiego, a z drugiej ks. prof. Popowskiego. Może jest to próba pogodzenia obu tradycji tłumaczeniowych?

Dodajmy, że leksem κεχαριτωµένη pada jeszcze w Syr 18:17 (LXX) w formie: ἀνδρὶ κεχαριτωμένῳ (participium perfecti dativi masculinum singularis), gdzie oddawane jest przez Biblie katolickie jako:

  • BTczłowieka życzliwego
  • BPczłowiek szlachetny
  • BWPczłowiek miłosierny
  • KGłaski pełnego
  • EPpełnego łaski

Widzimy, że tylko dwa przekłady EP oraz KG używają określenia "pełni łaski".

 

Dalsze pogłębienie tematyki:

  1. I. Howard Marshall - The Gospel of Luke: a commentary on the Greek text , str. 65, z serii: The New International Greek Testament Commentary Wm. B.Eerdmans Publishing Co. 1978.
  2. Joel B. Green - The Gospel of Luke, str. 82-87, z serii: The New International Commentary of the New Testament Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 1997.
  3. Alfred Plummer - A Critical and Exegetical Commentary on the Gospel according to Saint Luke, str. 21-22, z serii: International Critical Commentary , published by: T&T Clark Ltd, 2000; (reprint I wydania z 1902 r.);

  1. 95) Bulla Ineffabilis Deus, Piusa IX z 1854 r;
  2. 96) Aczkolwiek też nie zawsze: patrz The Kingdom Interlinear Translation..., op. cit. str. 261, we fragmencie: Łk 2:40, gdzie χάρις, ἡ oddane jest przez: łaska a nie: "niezasłużona życzliwość". Tak też Chrześcijańskie Pisma Greckie. Dalsze szczegóły patrz też: Wnikliwe poznawanie Pism, tom 2, dz. cyt. str 1220, hasło: Życzliwość.
  3. 97) Maryja, Matka żyjących, Luigi Melotti, wyd. Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1993, str. 34;
  4. 98) Tak: ks. Mirosław Kiedzik Zeszyty Domowego Kościoła nr 94/2004 str. 6;
  5. 99) Max Thurian, Maryja Matka Pana figura Kościoła, wyd. Księży Marianów, W-wa 1990, str. 32; Tak też komentuje ks. Jakub Wujek w swoim wydaniu NT z 1593 r. Patrz także: Ks. Franciszek Mickiewicz Nowy Komentarz Biblijny Ewangelia według świętego Łukasza, str. 111;
  6. 100) Thurian, op. cit str. 31;
  7. 101) Patrz np. artykuł Zenona Ziółkowskiego "Z Najtrudniejszych Stronic Biblii" w: Żyjemy dla Pana. Księga Pamiątkowa Dedykowana S. Profesor Ewie Józefie Jezierskiej OSU w Siedemdziesiątą Rocznicę Urodzin [ed. M. Rosik] [Księgi Pamiątkowe; Wrocław 2005], str. 773-778; Ciekawa dyskusja terminu w: Spór o Matkę. Mariologia jako problem ekumeniczny, Stanisław Celstyn Napiórkowski OFMConv, z serii: Teologia w dialogu 3, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1988, str 44;

 

Konsekwencje wyboru filologicznego mogą być daleko idące. Tradycja luterańska powstrzymuje się od biblijnej nadinterpretacji, ale nie waha się nazwać Maryi Dziewicą i pierwszą chrześcijanką.

 



"Pełna łaski" czy "łaską obdarzona"? Komentarz do Łk 1:28 | 0 komentarzy
Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.

Szukaj

Polecamy





EWST.pl
Senior.pl
e-commerce.pl
com-media.pl
egospodarka.pl

Facebook

Patronat Kosciol.pl


Piotr Lorek, Motyw wygnania a doktryna piekła w Nowym Testamencie


Gorące tematy



  • Wielkanoc
  • In vitro
  • Tadeusz Rydzyk i Radio Maryja
  • Lustracja
  • Kreacjonizm i ewolucjonizm
  • Harry Potter
  • Pedofilia i molestowanie
  • Aborcja
  • Eutanazja
  • Homoseksualizm
  • Unieważnienie, stwierdzenie nieważności małżeństwa
  • Menu Użytkownika





    Nie masz jeszcze konta? Załóż sobie Nowy Użytkownik
    Nie pamiętasz hasła?

    Sonda

    Czy uważasz że decyzja Benedykta XVI o zdjęciu ekskomuniki z lefebrystycznych biskupów była słuszna?

    Czy uważasz że decyzja Benedykta XVI o zdjęciu ekskomuniki z lefebrystycznych biskupów była słuszna?

    •  Tak
    •  Nie
    •  Nie mam zdania
    0
    Wyniki
    | 10,656 głosów | 9 komentarzy

    Wydarzenia

    W najbliższym czasie nie ma żadnych wydarzeń