Ekumenizm, Chrześcijaństwo, Religia - Ekumeniczny Serwis Informacyjny

"Pełna łaski" czy "łaską obdarzona"? Komentarz do Łk 1:28

"Zdrowaś Maryjo łaskiś pełna" - mówi Anioł do Maryi. Potem mówi: "znalazłaś łaskę u Boga". Jest darowana łaską, już jest pełna łaski, czy znalazła dopiero łaskę? Spór o Maryję trwa.



"Anioł wszedł do Niej i rzekł: "Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą. Ona zmieszała się na te słowa i rozważała, co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Lecz anioł rzekł do Niej: "Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga". Tłumaczenia wyrosłe z łacińskiej Wulgaty korespondują z czcią jaką Matka Boża cieszyła się przez wieki chrześcijaństwa. Literalnej zgodności nie dopatrzył się jednak wielki reformator zachodniego chrześcijaństwa dr M. Luther. Łaska jest darowana - doczytywał się w Ewangelii Łukasza.

Katechizm Kościoła katolickiego decyduje się na formę pośrednią.

W ciągu wieków Kościół dojrzał do Maryi napełnionej "łaską" przez Boga (Łk 1, 28).

Maryja została "ubogacona od pierwszej chwili poczęcia blaskami szczególnej zaiste świętości"; świętość ta pochodzi w całości od Chrystusa; jest Ona "odkupiona w sposób wznioślejszy ze względu na zasługi swego Syna". Bardziej niż wszystkie inne osoby stworzone Ojciec napełnił Ją "wszelkim błogosławieństwem... na wyżynach niebieskich - w Chrystusie" (Ef 1, 3). Wybrał Ją "z miłości przed założeniem świata, aby była święta i nieskalana przed Jego obliczem".

(Katechizm Kościoła (491-493)

 

 

Jak pisze Biblia? Jak tłumaczyć poprawnie intencję św. Łukasza?

 

1. W wersecie tym znowu dość wyraźnie zarysowują się dwie charakterystyczne tradycje translatorskie: katolicka i protestancka (patrz też komentarze do tekstów: Mt 1:25, Mt 16:18). „Spornym” jest określenie: „łaski pełna” (κεχαριτωµένη).

Jest to imiesłów w stronie biernej (passivum) czasu przeszłego (perfectum) w wołaczu (participium perfecti passivi vocativus femininum), określający czynność, która się zaczęła w zadanym momencie w przeszłości, ale której skutek wciąż trwa. Κεχαριτωµένη jest zatem formą czasownika χαριτόω oraz bliskiemu rzeczownikowi: χάρις, ἡ (m.in. łaska, piękno, wdzięk, albo: *niezasłużona życzliwość* wg. śJ96).

Wydaje się, że niektórzy tłumacze katoliccy starają się uwypuklić znaczenie, z którego Kościół wywodzi doktrynę o niepokalanym poczęciu Maryi95. Protestanci zaś kładą nacisk na działanie Boga.

Przyrzyjmy się poniżej opiniom specjalistów.

2. Część egzegetów katolickich proponuje imiesłów odczytać dosłownie, mianowicie:
"która zostałaś i pozostajesz wypełniona łaską Boga" – wg komentarza z Biblii Jerozolimskiej albo: „Ty, która zostałaś i pozostajesz obdarowana łaskawością Boga”97 (chodzi o obdarowanie – napełnienie, czynność dokonana – perfectum, ale której skutki trwają nadal - "pozostajesz obdarowana").

Bardziej nowocześni tłumacze katoliccy podkreślają jednak, że określenie κεχαριτωµένη jako „łaski pełna” jest raczej wyjaśnieniem lub interpretacją aniżeli tłumaczeniem. W κεχαριτωµένη nie ma bowiem miejsca na słowo: „pełna” i jako takie określenie:”łaski pełna” jest błędne (!)98. I rzeczywiście, gdyby Łukasz chciał dosłownie oddać wyrażenie:„łaski pełna”, powinien był napisać np.: πλήρης χάριτος, podobnie jak w J 1:14 i Dz 6:8.

Inni uwypuklają fakt, że jest to tzw. passivum theologicum (divinum), podkreślające działanie Boga i należy je tłumaczyć: „obdarowana łaską”, „przemieniona przez łaskę” bądź „uprzywilejowana”. W ten sposób zachowuje się formę bierną czasownika, jego czas i wskazanie na Boga jako podmiot działający. Jest to zatem jakby ukłon w stronę tradycji egzegezy protestanckiej.

Z kolei konserwatywni egzegeci katoliccy dopatrują się w χαριτόω formy kauzatywnej czasownika z końcówką -όω (który należy do grupy czasowników przyczynowych i jako taki wskazuje na skutek, przemianę spowodowaną przez χάρις lub też wskazuje na czynność, która sprawia jakąś przemianę w przedmiocie lub osobie), a która w grece służy też do określenia stanu pełni, napełnienia, obfitości99. Stąd tłumaczą: „napełniona łaską” bądź „łaski pełna”.

Niektórzy dopatrują się tutaj pewnej gry słów i postulują, by oddać tekst jako:

Raduj się, rozradowana łaską!”100

a są i tacy, którzy dostrzegają w κεχαριτωµένη imię własne Maryi101 , co nie do końca uznawane jest przez teologów protestanckich.

2. Patrząc na zestawienie, widzimy, że większość rodzimych katolickich przekładów jest wierna tradycji Wulgaty (gratia plena) oprócz: PJ, PE oraz NKB, zaś Biblie protestanckie są wierne swoim tradycjom („łaską obdarzona”) – (wyjątkiem PW - "pełna łaski").

W PI oraz PJ mamy ponadto niekonsekwentne tłumaczenie odpowiednio: „napełniona łaską” oraz „obdarowana łaską” – widać wpływ z jednej strony prof. Wojciechowskiego, a z drugiej ks. prof. Popowskiego. Może jest to próba pogodzenia obu tradycji tłumaczeniowych?

Dodajmy, że leksem κεχαριτωµένη pada jeszcze w Syr 18:17 (LXX) w formie: ἀνδρὶ κεχαριτωμένῳ (participium perfecti dativi masculinum singularis), gdzie oddawane jest przez Biblie katolickie jako:

  • BTczłowieka życzliwego
  • BPczłowiek szlachetny
  • BWPczłowiek miłosierny
  • KGłaski pełnego
  • EPpełnego łaski

Widzimy, że tylko dwa przekłady EP oraz KG używają określenia "pełni łaski".

 

Dalsze pogłębienie tematyki:

  1. I. Howard Marshall - The Gospel of Luke: a commentary on the Greek text , str. 65, z serii: The New International Greek Testament Commentary Wm. B.Eerdmans Publishing Co. 1978.
  2. Joel B. Green - The Gospel of Luke, str. 82-87, z serii: The New International Commentary of the New Testament Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 1997.
  3. Alfred Plummer - A Critical and Exegetical Commentary on the Gospel according to Saint Luke, str. 21-22, z serii: International Critical Commentary , published by: T&T Clark Ltd, 2000; (reprint I wydania z 1902 r.);

  1. 95) Bulla Ineffabilis Deus, Piusa IX z 1854 r;
  2. 96) Aczkolwiek też nie zawsze: patrz The Kingdom Interlinear Translation..., op. cit. str. 261, we fragmencie: Łk 2:40, gdzie χάρις, ἡ oddane jest przez: łaska a nie: "niezasłużona życzliwość". Tak też Chrześcijańskie Pisma Greckie. Dalsze szczegóły patrz też: Wnikliwe poznawanie Pism, tom 2, dz. cyt. str 1220, hasło: Życzliwość.
  3. 97) Maryja, Matka żyjących, Luigi Melotti, wyd. Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1993, str. 34;
  4. 98) Tak: ks. Mirosław Kiedzik Zeszyty Domowego Kościoła nr 94/2004 str. 6;
  5. 99) Max Thurian, Maryja Matka Pana figura Kościoła, wyd. Księży Marianów, W-wa 1990, str. 32; Tak też komentuje ks. Jakub Wujek w swoim wydaniu NT z 1593 r. Patrz także: Ks. Franciszek Mickiewicz Nowy Komentarz Biblijny Ewangelia według świętego Łukasza, str. 111;
  6. 100) Thurian, op. cit str. 31;
  7. 101) Patrz np. artykuł Zenona Ziółkowskiego "Z Najtrudniejszych Stronic Biblii" w: Żyjemy dla Pana. Księga Pamiątkowa Dedykowana S. Profesor Ewie Józefie Jezierskiej OSU w Siedemdziesiątą Rocznicę Urodzin [ed. M. Rosik] [Księgi Pamiątkowe; Wrocław 2005], str. 773-778; Ciekawa dyskusja terminu w: Spór o Matkę. Mariologia jako problem ekumeniczny, Stanisław Celstyn Napiórkowski OFMConv, z serii: Teologia w dialogu 3, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1988, str 44;

 

Konsekwencje wyboru filologicznego mogą być daleko idące. Tradycja luterańska powstrzymuje się od biblijnej nadinterpretacji, ale nie waha się nazwać Maryi Dziewicą i pierwszą chrześcijanką.

 



"Pełna łaski" czy "łaską obdarzona"? Komentarz do Łk 1:28 | 0 komentarzy
Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.

Szukaj

Menu Użytkownika





Nie masz jeszcze konta? Załóż sobie Nowy Użytkownik
Nie pamiętasz hasła?

Polecamy





EWST.pl
Senior.pl
e-commerce.pl
com-media.pl
egospodarka.pl

Facebook

Patronat Kosciol.pl


Piotr Lorek, Motyw wygnania a doktryna piekła w Nowym Testamencie


Gorące tematy



  • Wszystkich Świętych i Halloween
  • In vitro
  • Tadeusz Rydzyk i Radio Maryja
  • Lustracja
  • Kreacjonizm i ewolucjonizm
  • Harry Potter
  • Pedofilia i molestowanie
  • Aborcja
  • Eutanazja
  • Homoseksualizm
  • Unieważnienie, stwierdzenie nieważności małżeństwa
  • Sonda

    Czy stosowanie kary śmierci jest zgodne z postawą chrześcijańską?

    1/1: Czy stosowanie kary śmierci jest zgodne z postawą chrześcijańską?

    Zdecydowanie tak 83,05%
    Raczej tak 1,66%
    Raczej nie 2,91%
    Zdecydowanie nie 11,65%
    Nie wiem 0,73%

    | 4,266 głosów | 0 komentarzy

    Wydarzenia

    W najbliższym czasie nie ma żadnych wydarzeń