Putin u papieża. Krótka historia stosunków dyplomatycznych Rosji ze stolicą apostolską

pon, 17 cze 2019, 17:24:32

Autor: Jacek Lehr

4 lipca prezydenta Rosji zawita do stolicy apostolskiej. Będzie na osobistej audiencji u ojca świętego. W ciągu swoich czterech prezydentur Władimir Putin był pięć razy papieskim gościem.

 

Zarówno rosyjski prezydent, jak i głowa Kościoła rzymskokatolickiego mają wiele tematów międzynarodowych do przedyskutowania, m.in.: dot. Ukrainy, Syrii i innych zapalnych miejsc Bliskiego Wschodu. Gorącym tematem będzie sytuacja prawosławia na Ukrainie.

Papież i jego gość z Rosji pochylą się nad kwestią ukraińskich grekokatolików. Oskarżani są oni przez Rosyjską Cerkiew o utrudnianie stosunków katolicko-prawosławnych i wzmacnianie rozłamu w prawosławiu, który powstał po autokefalii nowo utworzonego Kościoła Prawosławnego Ukrainy.

Ciekawe, że następnego dnia po spotkaniu z Władimirem Putinem, papież Franciszek spotka się z szefem Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UGKK), abp Światosławem Szewczukiem, stałymi członkami synodu i metropolitami UGKK.

Putin dwukrotnie spotkał się z Janem Pawłem II (2000 r. i 2003 r.), raz z papieżem Benedyktem XVI (2007 r.) oraz dwukrotnie z papieżem Franciszkiem (2013 r. i 2015 r.). Odbyła się też rozmowa telefoniczna między Władimirem Putinem a Franciszkiem z okazji 80. rocznicy urodzin papieża (2016 r.).

W międzyczasie doszło do roboczego spotkania Dmitrija Miedwiediewa (2009 r.), który był wówczas prezydentem Rosji, z papieżem Benedyktem XVI. Było to jedno z istotniejszych spotkań rosyjsko-watykańskich. Rozmawiano na nim o podniesieniu poziomu stosunków między Rosją a Stolicą Apostolską.

Podstawą rozmów był dekret prezydenta Rosji z listopada 2009 r. „O ustanowieniu stosunków dyplomatycznych z Watykanem”. W marcu 2010 r. została podpisana decyzja rosyjskiego rządu w tej sprawie na mocy, której Przedstawicielstwo FR przekształcono w Ambasadę Federacji Rosyjskiej w Watykanie.

Po nawiązaniu stosunków dyplomatycznych, prezydent Miedwiediew spotkał się ponownie z papieżem Benedyktem XVI na oficjalnej już audiencji. Głównym tematem rozmowy Dymitra Miedwiediewa z Benedyktem XVI była perspektywa współpracy w sferze humanitarnej i społecznej, poprzez naukę, edukację i kulturę. Oddzielnie omówiono rozwój dialogu międzywyznaniowego.

Ale nie tylko prezydenci Putin i Miedwiediew bywali w Watykanie. Przewodniczący Rady Najwyższej ZSRR Michaił Gorbaczow złożył oficjalną wizytę Janowi Pawłowi II w 1989 r. Po raz drugi został przyjęty przez Jana Pawła II rok później.

Związek Radziecki i Watykan nawiązały 15 marca 1990 r. oficjalne stosunki dyplomatyczne. Po rozwiązaniu ZSRR – 5 września 1991 r. Watykan uznał niepodległość i suwerenność Federacji Rosyjskiej.

Pierwszy rosyjski prezydent Borys Jelcyn złożył oficjalną wizytę w Watykanie w 1991 r. Po raz drugi Borys Jelcyn został przyjęty przez papieża Jana Pawła II w 1998 r.

Władimir Putin jest w kontakcie z papieżem Franciszkiem od pierwszych dni jego pontyfikatu. Gratulując mu wyboru na głowę Kościoła rzymskokatolickiego, w depeszy napisał: „Jestem przekonany, że konstruktywna współpraca między Rosją a Watykanem będzie nadal z powodzeniem rozwijana w oparciu o wartości chrześcijańskie, które nas jednoczą. Życzę wam, Wasza Świątobliwość (...) owocnej pracy na rzecz umocnienia pokoju, promowania dialogu między cywilizacjami i religiami”.

Po raz pierwszy prezydent Putin odwiedził papieża Franciszka osiem miesięcy po konklawe. Podczas drugiej wizyty Władimira Putina w Watykanie papież Franciszek na pożegnanie wyraził gorące pragnienia spotkania z patriarchą Moskwy i Wszechrusi – Cyrylem.

Podobne pragnienia wielokrotnie sygnalizował swego czasu Jan Paweł II, ale bezskutecznie.

Do historycznego spotkania patriarchy Cyryla i papieża Franciszka doszło trzy lata później, na lotnisku w Hawanie na Kubie w lutym 2016 r.

Ale nie tylko osobiste spotkania prezydentów Rosji i szefów dyplomacji z papieżem i watykańskim sekretarzem stanu oraz hierarchów kościelnych są domeną pozytywnych obecnie relacji między Moskwą a Watykanem.

Rosja i Watykan współpracują zarówno w ONZ, jak i w innych organizacjach międzynarodowych: w OBWE, w Radzie Europy. W dziedzinie nauk historycznych aktywnie współpracują Instytut Historii Ogólnej (IGI) Rosyjskiej Akademii Nauk i Papieski Komitet Nauk Historycznych. Prowadzona jest na szeroką skalę wymiana wystaw arcydzieł sztuki europejskiej między Muzeum Watykańskim, petersburskim Ermitażem i moskiewską Galerią Trietiakowską.

POLSKIE WĄTKI

Papiestwo w historii Europy odgrywa od wieków znaczącą rolę polityczną, więc nic dziwnego, że europejscy władcy starali się na różnych poziomach utrzymywać z nim stosunki dyplomatyczne albo też Rzym zabiegał o ich względy.

W historii Rosji datują się one od 988 r., roku chrztu Rusi, w którym ambasadorzy papieża Jana XV odwiedzili dwór księcia kijowskiego Władimira.

Różnie się układały relacje rosyjsko-watykańskie. Wczesnośredniowieczna Rosja przyjęła prawosławie, nie uległa wpływom Rzymu, wybrała Bizancjum. We wzajemnych relacjach między Rzymem a Petersburgiem i Moskwą bywały okresy dużej aktywności dyplomatycznej i okresy posuchy.

Jak historia wskazuje, na aktywność relacji rosyjsko-watykańskich wpływały niekiedy sprawy polskie.

Car Piotr I wysłał do Rzymu księcia Borysa Kurakina z poufnym listem, w którym prosił, by papież Klemens XI nie wspierał wyboru Stanisława Leszczyńskiego na polski tron. W zamian car obiecał wybudować w Moskwie katolicki klasztor i dać zezwolenie na przejazd przez Rosję katolickim misjonarzom udającym się do Chin. List nie odniósł skutku, Leszczyński został dwukrotnie polskim królem.

Rzym wykorzystywał każdą sytuację, by poszerzyć swoje wpływy w Rosji.

Rozbiory Polski spowodowały, że pod rosyjską jurysdykcję weszły rzesze katolików. Z inicjatywy Watykanu poziom stosunków rosyjsko-watykańskich został podniesiony na wyższy poziom przez kard. Giovanniego Archettiego, który był nuncjuszem w Warszawie.

Ale to nie jedyny przypadek, gdy w relacje rosyjsko-watykańskie wkracza Polska.

W 1847 r. Imperium Rosyjskie zawarło z Watykanem konkordat, który m.in.: ustalał diecezjalne struktury Kościoła rzymskokatolickiego w Rosji. Został on zerwany po stłumieniu powstania styczniowego w Polsce (1863 r.) i reakcji na nie papieża Piusa IX, który wystąpił w obronie katolików w Imperium Rosyjskim. Wprawdzie stosunki między Rzymem a Moskwą poprawiły się, konkordatu jednak nie odnowiono.

Ostatnim akcentem polskim w relacjach rosyjsko watykańskich, była nominacja abp Tadeusza Kondrusiewicza, Polaka pochodzącego z Białorusi, na metropolitę moskiewskiego (2002-2006) przez Jana Pawła II.

Godność arcybiskupa Tadeusz Kondrusiewicz otrzymał z rąk papieża Polaka w 1991 r. Został w tym samym czasie, z woli papieskiej, administratorem apostolskim w europejskiej części Rosji, z siedzibą w Moskwie. Efektem jego działalności było zarejestrowanie administratury w ministerstwie sprawiedliwości Rosji i jej legalizacja. Pozwoliło to odbudować mu struktury Kościoła rzymskokatolickiego w Rosji.

Otworzył Instytut Teologii Katolickiej im. Św. Tomasza z Akwinu w Moskwie oraz Wyższe Seminarium Duchowne, początkowo w Moskwie, potem przeniesione do Petersburga. Zainaugurował działalność Caritas oraz uruchomił nadawanie Radia Maryja.

Jan Paweł II prowadził politykę z Rosją na granicy polonijnej ewangelizacji, co nie spotykało się z aprobatą Cerkwi Rosyjskiej. W 2002 r. Jan Paweł II podniósł administraturę do rangi arcybiskupstwa a abpa Kondrusiewicza ustanowił metropolitą moskiewskim. Pozwoliło mu to na działalność wydawniczą, informacyjną i edukacyjną. Powołał m.in. Komisję Liturgiczną odpowiedzialną za opracowanie rosyjskich tłumaczeń tekstów liturgicznych.

Jako przewodniczący Episkopatu Rosji przez dwie kadencje (1999-2005), abp Kondrusiewicz kreował politykę Kościoła rzymskokatolickiego w całej Rosji wg idei papieża Polaka.

Kariera abpa Kondrusiewicza w Rosji została zakończona w 2007 r. przez papieża Benedykta XVI, który zwolnił go z obowiązków w Rosji i przeniósł na Białoruś, powierzając mu urząd arcybiskupa metropolity archidiecezji mińsko-mohylewskiej.

KATOLICY W ROSJI

Chrześcijanie różnych wyznań (dane z 2010 r.) stanowią 73,3%, rosyjskiego społeczeństwa, z czego prawosławni stanowią znakomitą większość (71%), katolików jest zaledwie 0,5%. Natomiast muzułmanów – 10% ateistów i agnostyków – 16,2%, wyznawcy innych religii stanowią mniej niż 1% ludności.

W Rosji mieszka, ok. 800 tys. katolików. W części europejskiej mieszkają najczęściej w miastach, na Syberii – na wsiach i małych miasteczkach. Polityka społeczna prowadzona przez prezydenta Rosji honoruje na równi wszystkie wyznania.

Władimir Putin, kilka dni przed ogłoszeniem jego wizyty w Watykanie, spotkał się z przewodniczącym Rady Muftich Rosji – Rawilem Gajnutdinem z okazji muzułmańskiego święta Uraza-bajram, obchodzonego na zakończenie Ramadanu. Tego samego dnia w Muzeum Żydowskim i Centrum Tolerancji spotkał z Naczelnym Rabinem Rosji – Berl Lazarem i prezesem Federacji Gmin Żydowskich Rosji – Aleksandrem Borodą, przy okazji odsłonięcia pomnika bohaterów ruchu oporu w obozach faszystowskich i gettach żydowskich podczas II wojny światowej.

 

Zofia Bąbczyńska-Jelonek

 

Komentarze (0)


Kosciol.pl
http://www.kosciol.pl/article.php/20190617172432804