Ekumenizm, Chrześcijaństwo, Religia - Ekumeniczny Serwis Informacyjny

Dlaczego Wielkanoc wypada po pierwszej wiosennej pełni księżyca?

Pytania i odpowiedziPo publikacji artykułu na temat ustalania daty Wielkanocy zarówno do jego Autora jak i na adres serwisu przyszły pytania o to, dlaczego przyjęto ząłożenie, że święto Zmartwychwstania Pańskiego ma przypadać w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Poniżej publikujemy odpowiedź na to pytanie.

W pierwszą wiosenną pełnię księżyca wypada żydowska Pascha. Wraz z pierwszą wiosenną pełnią rozpoczyna się Pascha (hebr. Pesah, ang. Passover), żydowskie święto upamiętniające  wyjście Żydów z Egiptu.

Czym jest Pascha? Dlaczego świętowana jest akurat po pierwszej a nie po drugiej wiosennej pełni albo po ostatniej zimowej? Aby odpowiedzieć na te pytania, trzeba sięgnąc do korzeni cywilizacji ludzkiej z rejonie tzw. Złotego Półksiężyca, rozciągającego się od Delty Nilu poprzez Palestynę (w sensie historycznym), dzisiejsze: Jordanię, Syrię, Liban, kawałek Turcji, Kurdystan, Irak (między Tygrysem i Eufratem), aż do Zatoki Perskiej (Arabskiej), do czasów, kiedy w tamtych rejonach pojawiło się pasterstwo, a potem rolnictwo uprawowe (ok. 2-3 tys. lat p.n.e.). Pojawił się wtedy rytuał, który i my znamy w naszej, o wiele późniejszej tradycji, jako dożynki. Jest to  rytuał religijny sięgający najstarszych, jeszcze pogańskich czasów, wierzeń plemion semickich, fenickich. W mitach o  bożku Baalu  mówi sięo dożynkach, świętach  plonów, podczas których m.in. składano ofiarę z pierwszego snopa jęczmienia i ostatniego snopa zżętego zboża. Tereny dzisiejszego Państwa Izrael dzielą się pustynne południe i żyzną północ. Na południu dominowało pasterstwo, na północy uprawy roślinne. Na północy, jeszcze przed przybyciem tam starożytnych Żydów rolnicy obchodzili  "święto przaśników", czyli świeżego chleba nie zakwaszonego zaczynem ze starych zbiorów, a siedem tygodni później "święto tygodni" dla uczczenia żniw i zakończenia zbiorów pszenicy. Jesienią obchodzono  święto winobrania i "końca roku".

Stąd bierze się święto Paschy obchodzone przez plemiona południowe, pasterskie, z okazji wiosennego strzyżenia owiec. Składano wówczas ofiarę z pierworodnego baranka lub kozła, którego trzeba było zjeść  pomiędzy w nocy (między zachodem a wschodem słońca) i nie wolno było  nic zostawić. To czego nie zjedzono trzeba było spalić, tak aby  nie zostały żadne resztki. W wyniku tzw. reformy Jozajasza, w końcu VII w. p.n.e., połączono pasterski rytuał składania ofiary z pierworodnego baranka lub kozła ze zwyczajami ludności rolniczej ("świętem przaśników" i "świętem tygodni"), zmieniając symbolikę i znaczenie tych uroczystości. Obchodzono je odtąd dla upamiętnienia wyjścia Izraelitów z Egiptu.

Po zburzeniu Drugiej Świątyni (I w n.e.) i po późniejszym wyganiu Żydów z Palestyny (II w. n.e.) zrezygnowano z  krwawych ofiar zwierzęcych, a
dominantą  święta stała się uczta paschalna (wieczerza), mająca ściśle określony porządek (seder) i wspólne modlitwy. W synagodze czyta się Pieśń nad Pieśniami (na marginesie: wielka "nieznana" Księga Biblii - polecam lekturę) oraz recytuje się psalmy dziękczynne. Wygłaszana jest również "hagada paschalna" (obszerne przemówienie ojca - głowy rodziny na tematy biblijne związane z ucieczką z Egiptu). Czyni się to w oparciu o fragment biblijny z Księgi  Wyjścia 13,8: "W owym dniu będziesz opowiadał synowi swemu, mówiąc: jest tak z powodu tego, co uczynił mi Pan, gdy wychodziłem z Egiptu").

Święto Paschy  spaja chrześcijaństwo i judaizm. Jezus i jego uczniowie - pobożni Żydzi bardzo starannie przygotowywali się do Paschy. Świętowali je ściśle według żydowskiego rytuału, nadając mu nowy wymiar ale nie negując starego. Na marginesie: Ewangelia wg św.Jana stwierdza, że Jezus spędził z uczniami w Jerozolimie 3 Święta Paschy, pozostali ewangeliści mówią tylko o jednym - to taka ciekawostka, w sumie bez znaczenia dla istoty sprawy. Chrześcijaństwo na samym początku uznawało Wielkanoc jako chrześcijańską Paschę, w trakcie której składa  się Przenajświętszą Ofiarę: Ciało i Krew Baranka Bożego (motyw pasterski opisany powyżej), Chleb i Wino (motyw rolniczy). Dopiero w tym konteście widać pełnię symboliki Wielkiego Czwartku, powtarzanej na każdej Mszy św. To nie wzięło się z niczego, to jest bardzo stara tradycja, sięgająca jeszcze początków ludzkości, która przenoszona jest w prawie niezmienionej (w sensie znaczeniowym) postaci z pokolenia na pokolenie przez żydów i chrześcijan.

Na marginesie: chleb, który spożywał wtedy Jezus różnił się zasadniczo od tego, który my znamy dziś. Bardziej przypominał żydowską macę czy arabskie chlebki pita. Zresztą na tym tle zrodziła się kontrowersja katolicko-prawosławna. Jedni używają chleba robionego na zakwasie, drudzy
nie. Podobnie ma się z winem: w Eucharystii katolickiej używa się wina białego z kroplą wody (białe symbolizuje Jasność i Światło Boże, kropla
wody, to element ludzki w Boskiej naturze Jezusa), w prawosławnej czerwonego (symbolika koloru krwi Pańskiej). Również bardzo prawdopodobnym jest, że sama Wieczerza Czwartkowa Jezusa z uczniami nie miała miejsca za stołem, tak jak to zwykło się przedstawiać w malarstwie zachodnim, lecz spożywana była w pozycji  półleżącej, co było normalne w tamtym regionie  w starożytności. Dlatego łatwe było by św. Jan Ewangelista, jedyny bezpośredni uczestnik tego wydarzenia, który je spisał "oparł się zaraz na piersi Jezusa i rzekł do Niego: Panie, kto to jest?". (Ew.Jana 13:25). To są w sumie takie ciekawostki, drobiazgi nie mające absolutnie żadnego znaczenia dla meritum Dobrej Nowiny ale pozwalające lepiej wczuć się w atmosferę epoki.

To więc Żydzi (pisani dużą literą, naród) będący żydami (w sensie religijnym) i chrześcijanami świętowali Paschę razem. Potem, gdy na początku
II wieku drogi Synagogi i Kościoła zaczęły się rozchodzić (nie czas i miejsce na analizowanie tego procesu)  stopniowo odchodzono od tego.

Piszę o tym w artykule "Wędrująca Wielkanoc". Chrześcijański akcent świętowania Paschy przesunął się: w stronę Wielkiego Piątku (na pamiątkę męki i śmierci -  ten aspekt jest dziś szczególnie widoczny w tradycji protestanckiej), Wielkiej Soboty (czyli żydowskiego szabasu, dnia świątecznego  przeznaczonego na modlitwę i odpoczynek) - dnia "odpoczynku" ciała Jezusa w grobie (wierzymy, że wtedy "zstąpił do piekieł"), by znaleźć kulminację w Niedzielę, w dniu Zmartwychwstania, które za św. Pawłem uznane zostało za najważniejsze dla całego chrześcijaństwa, bez czego cała wiara chrześcijańska jest nic nie warta (1 Kor. 15,14). Konsekwentnie uznano wobec tego, że to ma być chrześcijański "szabat" przeznaczony na modlitwę i odpoczynek. Ciekawe, że motyw szabasowy został ten sam (modlitwa i odpoczynek) ale chciano oddzielić się "grubą kreską" od judaizmu. My mamy nasz szabat w tym ważniejszym dla nas dniu. Muszę przyznać, że zawsze mi imponowało, kiedy żydzi, z którymi miałem styczność, w piątek o zachodzie słońca odkładali wszystko na bok i poświęcali się rodzinie, modlitwie i sprawom innym niż bieżące. My pamiętajmy o  tym, że też mamy szabat, w innym terminie, ale też przeznaczony na sprawy Boże. To ciekawy temat na inną długą dyskusję.

Odpowiedź została nadesłana przez Czytelnika VerbaDocent. Serdecznie dziękujemy.



Trackback

Trackback URL for this entry: http://www.kosciol.pl/trackback.php/20040412104437518

No trackback comments for this entry.
Dlaczego Wielkanoc wypada po pierwszej wiosennej pełni księżyca? | 0 komentarzy
Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.

Szukaj

Polecamy



EWST.pl
Senior.pl
e-commerce.pl
com-media.pl
egospodarka.pl

Facebook

Patronat Kosciol.pl


Piotr Lorek, Motyw wygnania a doktryna piekła w Nowym Testamencie


Gorące tematy



  • Wielkanoc
  • In vitro
  • Tadeusz Rydzyk i Radio Maryja
  • Lustracja
  • Kreacjonizm i ewolucjonizm
  • Harry Potter
  • Pedofilia i molestowanie
  • Aborcja
  • Eutanazja
  • Homoseksualizm
  • Unieważnienie, stwierdzenie nieważności małżeństwa
  • Menu Użytkownika





    Nie masz jeszcze konta? Załóż sobie Nowy Użytkownik
    Nie pamiętasz hasła?

    Sonda

    Czy uważasz że decyzja Benedykta XVI o zdjęciu ekskomuniki z lefebrystycznych biskupów była słuszna?

    Czy uważasz że decyzja Benedykta XVI o zdjęciu ekskomuniki z lefebrystycznych biskupów była słuszna?

    •  Tak
    •  Nie
    •  Nie mam zdania
    0
    Wyniki
    | 9,814 głosów | 9 komentarzy

    Wydarzenia

    W najbliższym czasie nie ma żadnych wydarzeń