Księga Izajasza - studium w audycjach Trans World Radio

Księga Izajasza jest pierwszą wielką księgą prorocką, otwierającą profetyczną część Starego Testamentu. Nie znaczy to, że proroctwa biblijne rozpoczęły się wraz z pojawieniem się Izajasza. Już Mojżesz był przecież prorokiem. W Pięcioksięgu znajdujemy niezwykle ważne proroctwa Mojżesza. Jednak począwszy od Księgi Izajasza w całej końcowej części Starego Testamentu treści profetyczne wyraźnie dominują.

Wstęp do ksiąg prorockich

Autorami ksiąg prorockich byli mężowie powołani przez żywego Boga do wypełnienia zadania przekazywania Jego Woli ludowi izraelskiemu w czasie, gdy lud ten oddalił się od Pana, gdy królowie i kapłani okazali się nieposłuszni Bogu.
Księgi prorockie zawierają elementy historii, poezji i prawa, ale ich główną treścią jest przesłanie profetyczne. Wszyscy autorzy ksiąg począwszy od Izajasza po Malachiasza byli prorokami żywego Boga. Dzisiaj dokonujemy podziału na tzw. proroków wielkich i małych, kierując się zazwyczaj objętością poszczególnych ksiąg, ale w zasadzie powinniśmy stwierdzić, że wszyscy autorzy byli wielkimi, prawdziwymi prorokami Pana. Mężowie ci przekazywali Słowo Boże w Bożym autorytecie, zapowiadając także przyszłe wydarzenia, sięgające zarówno w przyszłość bardzo odległą, eschatologiczną, jak i bliską, im współczesną. W Pięcioksięgu Mojżeszowym znajdujemy słowa określające kto może być uznany za proroka Boga żywego. W Księdze Powtórzonego Prawa czyli V Ks. Mojżeszowej czytamy:
"Jeśli który prorok odważy się mówić w moim imieniu to, czego mu nie rozkazałem, albo wystąpi w imieniu bogów obcych - taki prorok musi ponieść śmierć." Jeśli pomyślisz w swym sercu: "A w jaki sposób poznam słowo, którego Pan nie mówił? - Gdy prorok przepowie coś w imieniu Pana, a słowo jego będzie bez skutku i nie spełni się, znaczy to, że tego Pan do niego nie mówił, lecz w swej pysze powiedział to sam prorok. Nie będziesz się go obawiał." (18, 20 - 22).
Jest to prosta i jasna wypowiedź, definiująca, kogo można nazwać prorokiem żywego Boga: tylko tego, kogo przepowiednie zawsze się spełnią.
Prorocy Starego Testamentu przepowiedzieli wiele wydarzeń, które wypełniły się jeszcze za ich życia, co dowiodło ich wiarygodności i autentyczności Bożego posłannictwa. Na przykład, prorok Izajasz zapowiedział, że król Sennacheryb nie zdobędzie Jerozolimy i poniesie sromotną klęskę, jego potężna armia zostanie zdziesiątkowana. Tak się stało, co więcej, wypełniły się wszystkie szczegóły przepowiedni Izajasza, odnośnie okoliczności oblężenia Jerozolimy i odwrotu wojsk Sennacheryba. Dla ludzi współczesnych Izajaszowi był to dowód autentyczności jego prorockiego powołania. Z kolei my, żyjąc kilkadziesiąt stuleci później, możemy obserwować wypełnianie się długoterminowych proroctw Izajasza, takich, jak zapowiedź narodzin Mesjasza - Chrystusa.
Księgi prorockie wypełnione są po brzegi zarówno krótko- jak i długoterminowymi proroctwami. Wiele z tych proroctw już się wypełniło, wiele dotyczy bliższej lub dalszej przyszłości. Obserwując setki wydarzeń, będących wypełnieniem się proroctw ST na przestrzeni historii, możemy być pewni, że prawdziwe są również proroctwa, które dopiero mają się wypełnić, np. zapowiedź drugiego przyjścia Chrystusa. Każdy uczciwy, myślący człowiek może obserwować fakt wypełniania się setek proroctw biblijnych i dzięki temu przekonać się, jak wiarygodne jest Pismo Święte, zawierające natchnione Słowo Boga.
Dla zilustrowania tej prawdy, spróbujmy sobie wyobrazić, że mamy przewidzieć pogodę na dzień przypadający dokładnie za miesiąc. Możemy zapowiedzieć, że będzie padać i jest to prawdopodobne w 50%, bo równie prawdopodobne jest to, że będzie pochmurno i deszczowo, jak to, że będzie świecić słońce. Przypuśćmy jednak, że naszym zadaniem jest przewidzieć, czy opady, jeśli wystąpią, będą miały charakter przelotny, czy ciągły, czy będą intensywne, czy słabe, czy będzie to deszcz ciepły, czy zimny... Za każdym razem, przy podaniu coraz większej liczby szczegółów, prawdopodobieństwo sprawdzenia się naszej przepowiedni będzie maleć, aż stanie się bliskie zeru. Powiedzmy, że naszym zadaniem byłoby podanie trzystu szczegółowych informacji, odnośnie przewidywanego wydarzenia - nikt z ludzi nie jest w stanie podać tak dokładnej, złożonej przepowiedni. Jedynie Duch Boży może przekazać nam niezwykle szczegółowe okoliczności przyszłego wydarzenia.
I tak stało się w przypadku przyjścia na Ziemię Jezusa Chrystusa. Pismo Święte zawiera ponad trzysta proroctw, dotyczących pierwszego przyjścia na świat Jezusa; ponad 300 szczegółowych proroctw, które wypełniły się w sposób literalny, gdy w Betlejem narodził się Boży Syn. Dlaczego Bóg przekazał nam aż tyle proroctw, opisujących przyjście na świat Jezusa Chrystusa? Bo to wydarzenie jest ogromnie ważne, jest to najważniejsze wydarzenie w historii ludzkości, w dziejach świata.
Ludzie, którzy znali Stary Testament, Izraelici, powinni rozpoznać w Jezusie Chrystusa - Mesjasza, zapowiadanego przez proroków. Niestety, z powodu nieposłuszeństwa, oddalenia się od Pana i zachowywania jedynie powierzchownej, obrzędowej pobożności, z powodu zarozumialstwa, braku pokory, pozornie bardzo religijni Izraelici odrzucili Bożego Syna. Oczywiście nie wszyscy, bo przecież apostołowie i tysiące pierwszych wyznawców Chrystusa było Izraelitami.
W wypowiedziach proroków wiele jest napomnień i ostrzeżeń, wezwań do pokuty, do upamiętania się i ukorzenia przed Bogiem, skierowanych do ludu izraelskiego. Prorocy piętnowali grzech pychy i niewiary, obnażali brak miłości, dobroci i wzywali do nawrócenia się, do otwarcia serc i umysłów przed Bogiem. Widzieli zło, obłudę, pychę ludzkich serc, informowali o konieczności gruntownej odnowy, szczerego zwrócenia się ku Panu.
Ogień sądu i łzy rozpaczy, ciemna noc grzechu i rozdzierające światło Dnia Pańskiego, mieszają się w wizjach proroków, którzy patrząc w przyszłość dostrzegali nadchodzący sąd Boży i poprzez noc upadku, nieposłuszeństwa, grzechu, wyglądali ku światłości nadchodzącego Zbawiciela.
Apostoł Piotr napisał w swoim pierwszym Liście: "To właśnie zbawienie było treścią dociekań i poszukiwań proroków, którzy zapowiadali wam dar łaski w przyszłości. Starali się oni wybadać, jaką to osobę i jakie okoliczności wskazuje obecny w nich Duch Boży, zapowiadając cierpienia Chrystusa i następujące po nich uwielbienie" (1, 10 - 11).
Głos proroków był głosem Boga. Prorocy byli tylko ludźmi, jak my, ale z natchnienia Ducha Świętego przekazywali Słowo Boże, Wolę świętego Boga. Apostołowie w pełni potwierdzili autorytet proroków Starego Testamentu. Np. w Drugim Liście ap. Piotra czytamy:
"Nie dajcie posłuchu mitycznym wymysłom. Zapowiadaliśmy wam pełne potęgi przyjście Jezusa Chrystusa, naszego Pana; byliśmy bowiem naocznymi świadkami jego wielkości. Otrzymał on od Boga cześć i chwałę, gdy rozległ się pełen dostojeństwa głos Najwyższego: To jest mój ukochany Syn, którego wybrałem. My też słyszeliśmy ten głos z nieba, gdy byliśmy z nim na tej świętej górze. Mamy zatem potwierdzenie prorockiego słowa; wy zaś dobrze czynicie, chroniąc je jak świecę, palącą się w ciemnym miejscu, aż zaświta dzień i jutrzenka zajaśnieje w waszych sercach. Przede wszystkim pamiętajcie, że nie można zapowiedzi prorockich tłumaczyć według własnych zapatrywań. Nigdy bowiem proroctwo nie pochodziło z woli ludzkiej, ale głosili je ludzie Boży, natchnieni Duchem Świętym" (1P. 16 - 21).

Prorok Izajasz

Izajasz, podobnie jak większość proroków, podaje niewiele informacji o sobie samym. Wiemy jednak, z początkowych słów jego księgi, że jego działalność przypadała na okres panowania judzkich królów: Uzjasza, Jotama, Achaza i Hiskiasza, zwanego też Ezechiaszem. Czas, w którym przyszło żyć i działać Izajaszowi był trudnym okresem w historii Izraela. Królestwo Północne już nie istniało, dziesięć plemion izraelskich znalazło się w niewoli asyryjskiej, a u północnych granic Judy gromadziły się potężne wojska Asyrii, szykującej się do podbicia Jerozolimy. Niemniej Królestwo Południowe jeszcze istniało a Uzjasz i Hiskiasz byli dobrymi, bogobojnymi przywódcami, jednymi z najlepszych, najwartościowszych królów w dziejach Judy. O historycznych okolicznościach służby Izajasza dowiadujemy się z rozdziałów od 36 do 39 jego księgi, gdzie prorok opisuje oblężenie Jerozolimy przez wojska asyryjskie. W pozostałej części księgi Izajasz nie wspomina o sobie, pozostaje w cieniu, wskazując na tego, który nadchodzi, tego, który stanie się światłością świata.
Jeszcze jedną informację o Izajaszu znajdujemy w początkowych słowach księgi. Dowiadujemy się, że jego ojcem był Amos, różny od proroka, autora Księgi Amosa. Izajasz pochodził ze znakomitej rodziny jerozolimskiej. Przypuszcza się, że był spokrewniony z rodziną królewską, a więc z rodem Dawida, choć nie ma na to dowodów.
Dzisiejsi uczeni często dzielą Księgę Izajasza na trzy części, twierdząc, że jest ona dziełem trzech autorów: tzw. Proto - Izajasza, Deutero - Izajasza i Trito - Izajasza. Jest to jednak tylko hipoteza. Różnice stylistyczne czy tematyczne nie dowodzą różnego autorstwa. Zwoje, odnalezione w Qumran nad Morzem Martwym wskazują na Izajasza, jako jedną osobę.
Izajasz urodził się ok. r. 765 przed Chrystusem. Był obdarzony wielkimi zaletami ducha, inteligencją i silną wolą. Bóg powołał go na proroka w r. 739 p.n.e., we wspaniałej wizji w świątyni, o czym czytamy w 6 r. Księgi.
Spełniał powierzoną mu przez Boga misję ponad 40 lat, współcześnie z prorokiem Micheaszem. Według tradycji żydowskiej poniósł męczeńską śmierć za bezbożnego króla Manassesa, w VII w. przed Chrystusem. W każdym razie ślady działalności Izajasza giną po najeździe na Jerozolimę Sennacheryba w r. 701. Izajasz był żonaty i miał dwóch synów, którym z rozkazu Boga nadał imiona symboliczne, zawierające prorocze zapowiedzi.
Imię samego Izajasza niesie proroczą treść. W hebrajskim 'Jeszaja' znaczy "Zbawieniem jest Jahwe", albo "Jahwe, zbaw!".

Poselstwo Izajasza

Izajasz stale przypominał, że Bóg sam jest zbawieniem Izraela i dlatego naród wybrany powinien tylko w Nim pokładać całą swoją nadzieję, całą ufność. Nawoływał do upamiętania, do poprawy z grzechów, zapowiadał zagładę królestwa Izraela i Judy jako karę za niewierność Bogu (r.6). Brał czynny udział w życiu politycznym swego kraju, swoje prorocze mowy i utwory poetyckie wiązał z wypadkami historycznymi. Walczył o dobre obyczaje w życiu publicznym i prywatnym. Piętnował pychę wyższych sfer społeczeństwa judzkiego, obnażał niemoralność, zbytek, wyzysk klas niższych, występował przeciwko niesprawiedliwości sadownictwa, przeciwko praktykom wróżbiarskim oraz przeciw zewnętrznej, płytkiej formalno-obrzędowej pobożności. Wzywał do prawdziwej odnowy, do prawdziwego zwrócenia się ku Panu, do szukania u Niego ratunku, zbawienia. Zapowiadał klęskę narodu, zawsze jednak obiecywał ocalenie malej cząstki, zdrowej "Reszty" Izraela, z której się odrodzi nowy, święty naród.
Izajasz walczył o to, by w Izraelu uznawano i czczono jedynego żywego Boga, Jahwe. Zwalczał wszelkie inne kulty, wierzenia, podobnie jak dawniej, za króla Achaba, walczył o czystość wiary prorok Eliasz. Stąd Izajasza określa się jako proroka wiary, jako proroka, kaznodzieję i teologa jedynego, prawdziwego, najświętszego Boga. Izajasz chwali świętość i sprawiedliwość Boga, sławi jego stwórczą wszechmoc, wszechwiedzę i wszechobecność, wielkość i chwałę, mądrość i miłość do ludzi.
Izajasz jest wielkim poetą biblijnym. Jego wypowiedzi cechuje bogaty język, wspaniały styl, piękno obrazowych wyrażeń i porównań. Zgodnie uznaje się Izajasza za pierwszego wśród proroków, ze względu na wielkość jego dzieła, doniosłość teologii i bogactwo proroctw mesjańskich. Izajasz jest największym prorokiem mesjańskim. Według jego proroctw Mesjasz - "Emmanuel" (Bóg z nami) narodzi się z dziewicy, otrzyma imię: Cudowny Doradca, Bóg Mocny, Odwieczny Ojciec, Książę Pokoju (9, 5). Będzie potomkiem Dawida, królem, sprawiedliwym i pełnym darów Pana (11, 1).
W pieśniach o Słudze Pana Izajasz przekazuje dalsze cechy Mesjasza: będzie On pokornym głosicielem prawdy, światłością i przymierzem dla narodów, a nade wszystko będzie prorokiem-męczennikiem, który swoimi cierpieniami i śmiercią zastępczą zapłaci za grzech ludzi, pojedna ich z Bogiem, a stawszy się Zbawicielem, uzyska wieczną chwałę dla siebie i dla wszystkich tych, którzy Mu uwierzą, zaufają. Żaden z proroków ST nie przedstawił tak dokładnie osoby Mesjasza i charakteru jego Królestwa, jak Izajasz. W proroctwach Izajasza zawartych jest wiele prawd, objawionych w Nowym Testamencie. Znajdujemy tu już np. w pełni ukształtowaną naukę o usprawiedliwieniu z wiary przez łaskę. Z całą pewnością możemy nazwać Izajasza, w ślad za Hieronimem, "ewangelistą wśród proroków".

Charakterystyka księgi

Dostrzegalne jest pewne zadziwiające podobieństwo budowy Księgi Izajasza do sposobu skonstruowania całej Biblii. Biblia składa się z 66 ksiąg, Księga Izajasza - z 66 rozdziałów. W Biblii 39 ksiąg należy do Starego Testamentu, w Księdze Izajasza 39 rozdziałów przedstawia Boga jako sprawiedliwego Prawodawcę. Nowy Testament składa się z 27 ksiąg, w Księdze Izajasza 27 rozdziałów mówi o Bożej łasce, Bożym zbawieniu.
Izajasz jest cytowany w Nowym Testamencie aż 85 razy. Spośród 27 ksiąg NT dwadzieścia zawiera cytaty z Księgi Izajasza. Dwanaście ksiąg NT zamieszcza dosłowne cytaty - fragmenty proroctw Izajasza. Często słowa Izajasza są przywoływane w NT po to, by podkreślały znaczenie i doniosłość przyjścia na świat Mesjasza, Jezusa Chrystusa.
Historyczna część Księgi Izajasza, obejmująca rozdziały 36 - 39, stanowi rodzaj interludium. W przeciwieństwie do części pierwszej i trzeciej, jest pisana prozą; autor zmienia styl, a nawet język, by zarejestrować bieg historii.
Część trzecia, końcowa, obejmuje rozdziały 40 - 66 i zawiera niezwykłe proroctwa, zapisane językiem wspaniałej poezji. W części pierwszej (r. 1 - 35) czytamy o Bogu jako Prawodawcy i Sędzim. Natomiast trzecia, końcowa część opiewa łaskawość, miłosierdzie Boga, ukazuje nadchodzące cierpienie i przyszłą chwałę.
Podkreślmy jeszcze jeden fakt. W Księdze Izajasza znajduje się wiele proroctw, które dotyczyły wydarzeń historycznych, współczesnych Izajaszowi.
Przykładowo: gdy wojska asyryjskie otoczyły Jerozolimę, Izajasz wypowiedział śmiałe proroctwo (37, 33): "Tak mówi Pan o królu asyryjskim: Nie wejdzie on do tego miasta ani nie wypuści tam strzały, nie nastawi przeciw niemu tarczy ani nie usypie wału. Drogą tą samą którą przybył powróci, a do miasta tego nie wejdzie". To proroctwo wypełniło się całkowicie. Czytamy dalej w 37. r. Księgi Izajasza: "Wyszedł Anioł Pański i pobił w obozie Asyryjczyków sto osiemdziesiąt pięć tysięcy. Rano, gdy trzeba było wstawać, wszyscy oni byli martwi. Sennacheryb więc, król Asyrii, zwinął obóz i odszedł" (37, 36).
Izajasz wypowiedział także proroctwa, które nie wypełniły się za jego życia, ale spełniły się później i dla nas są już faktami historycznymi. Przykładem może być proroctwo o losie starożytnego miasta Babilon. Izajasz zapowiedział: "Wtedy Babilon, perła królestw, klejnot, duma Chaldejczyków, stanie się jak Sodoma i Gomora, gdy ją Bóg wywrócił. Nie będzie nigdy więcej zamieszkany ani zaludniony z pokolenia w pokolenie. Nie rozbije tam Arab namiotu ani pasterze nie staną na postój. Dziki zwierz tam mieć będzie swe leże, sowy napełnią ich domy, strusie się tam zagnieżdżą i kozły będą harcować. Szakale nawoływać się będą w ich pałacach i hieny wyjąc w ich przepysznych budowlach. Godzina jego się zbliża, jego dni nie będą przedłużone (13, 19 - 22). Także to proroctwo wypełniło się całkowicie. Po wielkim Babilonie pozostały ruiny. Wielkie miasto, które za dni Izajasza tętniło życiem, jest dzisiaj miejscem wymarłym.
To tylko dwa przykłady wielu proroctw, o których wypełnieniu będziemy mówić w czasie audycji poświęconych Księdze Izajasza.

Centralna prawda księgi

Możemy powiedzieć, na koniec, że w Księdze Izajasza, podobnie jak w Nowym Testamencie, centralną postacią jest Pan Jezus Chrystus. Księga Izajasza zwana jest piątą ewangelią, a sam Izajasz piątym ewangelistą. W wyraźnych, jasnych obrazach, ukazana jest w Księdze Izajasza postać Mesjasza - Zbawiciela. Izajasz zapowiada jego narodzenie się z dziewicy, jego życie i śmierć, zmartwychwstanie i drugie przyjście.

===

Posłuchaj pierwszej oraz kolejnych audycji z cyklu studium Księgi Izajasza na stronie "Impuls" Trans World Radio Polska w dziale Programy, audycja "Wędrówka przez Biblię".

Aby słuchać w internecie programów TWR musisz mieć zainstalowany program RealPlayer. Jeśli go nie posiadasz, darmową wersję możesz znaleźć tutaj.