Ekumenizm, Chrześcijaństwo, Religia - Ekumeniczny Serwis Informacyjny


 Forum > Kościoły a... > Kwestie moralne Nowy wątek
 Historia aborcji w kościele katolickim
 |  Wersja do druku
Kacper Światłowski
 grudzień 14 2008 21:45  (Czytany 3855 razy)  
Forum

Status: offline

Zarejestrowany: 01/06/04
Postów:: 137

Jest to fragment książki autorstwa Jane Hurst pt. Historia aborcji w kościele katolickim wydanej nakładem Polskiego Stowarzyszenia Feministycznego, Pro Femina Warszawa 1991, ISBN 83-00-03559-1. Rozdział dotyczący średniowiecza (lata 600-1500)


Prawo kanoniczne

W 1140 roku Gracjan zestawił pierwszy kodeks prawa kanonicznego, który został następnie zaakceptowany jako powszechnie obowiązujący. Był nadrzędny w stosunku do lokalnych penitencjałów. Zbiór ten stosowano jako instruktażowy podręcznik dla księży az do 1917 roku, kiedy to powstał nowy kodeks prawa kanonicznego. Zatem jego pogląd na aborcję miał przez długi okres wpływ na praktyki penitencjalne.

W kanonie "Aliquadno" Gracjan stwierdza, że "aborcja jest zabójstwem jedynie wówczas, gdy płód jest uformowany". Dopóki płód nie jest jeszcze w pełni ukształtowaną istotą ludzką, aborcja nie jest aktem zabójstwa. Pogląd ten zyskał poparcie w pismach papieża Innocentego III (zm. 1216) i Grzegorza IX (ok. 1240) w jego Decretum.

Prawo kanoniczne jednakże nie było spójne. W innym rozdziale Decretum aborcja i antykoncepcja zasługują na potępienie wówczas, jeśli "mają na celu zaspokojenie żądzy lub umyślnej nienawiści". W takim przypadku należy stosować pokutę jak za zabójstwo. Jest to sprzeczność w pismach Grzegorza IX, której niegdy nie udało się wyjaśnić. Dowodzi ona, że teologiczna interpretacja aborcji znajdowała się wciąż w stadium rozwoju.



Teologia


Teologiczna dyskusja nad tym, czy aborcja jest, czy nie jest zabójstwem trwała nieustannie. Większość teologów wyznawała pogląd o opóźnionym uczłowieczaniu. Zgadzali się w zasadzie, że uczłowieczenie ma miejsce po 40 dniach od chwili poczęcia u płodu płci męskiej oraz po 80 dniach u płodu płci żeńskiej - przy czym rozróżnienie takie wprowadził także św. Augustyn. Św. Tomasz z Akwinu z kolei utrzymywał, że aborcja nie jest grzechem zabójstwa, dopóki płód nie został obdarzony duszą, a zatem nie stał się w pełni istotą ludzką. Tomasz był przekonany, że ma to miejsce dopiero w dłuższy czas po poczęciu. Jednocześnie podtrzymywał stanowisko Kościoła przeciwne antykoncepcji, nauczając, że w każdym przypadku jest ona występkiem przeciwko sakramentowi małżeństwa.

Opierając się na idei Arystotelesa, św. Tomasz rozwinął hylomorficzną koncepcję istoty ludzkiej. koncepcja ta określa człowieka jako jedność dwu elementów: materii pierwszej (element potencjalny) i formy substancjalnej (czynnik aktualizujący, sprawczy). Te dwie zasady jednoczą się w rzeczywistość ciała i duszy tworząc ludzką istotę. Nie istnieje żaden człowiek bez tych dwóch elementów.

Pogląd hylomorficzny zbieżny jest z wiarą, że Jezus Chrystus jest jednocześnie ludzki i boski. Jego bawcza moc odnosi się wprost do jedności ciała i duszy. Dla św. Tomasza hylomorficzna koncepcja człowieka zakłada opóźniony proces uczłowieczenia (animacji). Ponieważ ciało i dusza jednoczą się, by utworzyć ludzką istotę, zatem w nie w pełni ukształtowanym ciele ludzkim nie może istnieć dusza. Rozwijający się płód nie posiada materialnej formy ciała ludzkiego.

Św. Tomasz przyjął koncepcję Arystotelesa, że płód najpierw obdarzony jest duszą wegetatywną, następnie zwierzęcą (zmysłową), a w końcu - gdy ciało jest już całkowicie ukształtowane - otrzymuje ono duszę rozumną. Każda "dusza" podporządkowuje się kolejnej aż do chwili ostatecznego uczłowieczenia. Św. Tomasz tak pisze o tym procesie:

"Dusza wegetatywna, która przychodzi wówczas, gdy embrion żyje życiem rośliny, ulega następnie unicestwieniu, a zastępuje ją dusza doskonalnsza, która jest zarówno odżywcza, jak i wrażliwa, a wówczas embrion żyje życiem zwierzęcia; gdy z kolei i ta dusza ulega unicestwieniu, jej miejsce zajmuje dusza rozumna przekazana z zewnątrz (...). Ponieważ dusza łączy się z ciałem jako ze swą formą, nie łączy się z ciałem innym niż to, w którym ma działać. teraz dusza jest aktem ciała organicznego"

Sobór wiedeński, który w 1312 roku obradował na temat herezji uznających dualizm ciała i duszy, potwierdził hylomorficzną koncepcję człowieka, przedstawioną przez św. Tomasza z Akwinu. Stanowisko tego soboru po dziś dzień uznaje się za dogmat wiary katolickiej.

Współczesny teolog Joseph Donceel SJ pisze, ze opóźnione uczłowieczenie stanowi "teorię natury ludzkiej najszerzej akceptowaną wśród filozofów i teologów katolickich; jedyną, którą magisterium wyraźnie preferowało i preferuje". Doceel utzymuje zatem, że jest ono nieodłącznym elementem kościelnej hylomorficznej koncepcji natury człowieka. Późniejsze teorie o uczłowieczeniu w chwili poczęcia - powiada Donceel - przeczą tej niedualistycznej koncpecji i preferują dualistyczny pogląd na ludzką naturę, który jest nie do przyjęcia.

Dualistyczna koncepcja bytu ludzkiego zakłada, że ciało i dusza stanowią dwa odrębne elementy. pogląd taki jest głęboko sprzeczny z chrześcijaństwem. Przeczy łasce stworzenia cielesnej istoty ludzkiej na obraz i podobieństwo Boga.

Doktryna chrześcijańska sprzeciwia się owemu dualizmowi, ponieważ może on prowadzić do odrzucenia prokreacji i małżeństwa, a w skrajnych przypadkach do powstrzymywania sie od jedzenia i innych funkcji cielesnych. może także prowadzić do czynów niemoralnych, jeśli ciało nie uczestniczy w zbawieniu duszy.

Misja Zbawiciela Jezusa Chrystusa ma za zadanie obdarzenie wiernych życiem wiecznym - tak ciała, jak duszy - dzięki obietnicy zmartwychwstania ciała w przyszłym życiu. Podtrzymywanie dualistycznego poglądu na istotę człowieka oznacza odrzucenie sensu ukrzyżowania i zmartwychwstania Jezusa. Dla tej przyczyny dualizm - znajdujący się w herezjach gnostyckich i manichejskich - zwalczany jest przez Kościół.

Hylomorficzna koncepcja człowieka unika tej pułapki. Zakłada bowiem, że uczłowieczenie następuje w jakiś czas po poczęciu, czyli wówczas, gdy embrion w pełni przybiera formę ludzkiego ciała. Mimo potencjalnych cech ciała jako materii pierwszej, nie istanieje żadna ludzka istota nie obdarzona duszą. Dusza może znajdować się jedynie w ciele zdolnym ją przyjąć, a zatem w ciele rozwiniętym w późniejszych stadiach ciąży. W ślad za koncepcją św. Tomasza z Akwinu hylomorficzna koncepcja istoty ludzkiej stała się teorią dominującą w teologii średniwiecza. Aborcja nie była uznawana za zabójstwo, do czasu, kiedy embrion nie był na tyle rozwinięty, by móc przyjąć dusze.

===

 
 Profil   Email   Strona www 
Rafi F
 grudzień 14 2008 22:27   
Forum Moderator
Moderator

Status: offline

Zarejestrowany: 06/11/05
Postów:: 3072

Temat zamykam. Prawdopodobnie ukaże się jako artykuł.

===

czyn sprawiedliwy Jednego sprowadza na wszystkich ludzi usprawiedliwienie dające życie ...przez posłuszeństwo Jednego wszyscy staną się sprawiedliwymi
 
 Profil   Email   Strona www 
Zawartość wygenerowana w: 0,06 sekund
Nowy wątek



 
Zwykły temat Zwykły temat
Temat zamknięty. Temat zamknięty.
Gorący temat Gorący temat
Nowy post Nowy post
Gorący temat i nowe posty Gorący temat i nowe posty
Temat zamknięty i nowe posty Temat zamknięty i nowe posty
Zobacz posty gości 
Goście serwisu mogą wysyłać posty 
HTML dozwolony w ograniczonym zakresie 
Zawartość zmoderowana